CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG QUY TRÌNH KIỂM TRA KỸ THUẬT SÚNG CỐI 82mm K53........................................... 52

3.1. Kiểm tra kỹ thuật ở trạng thái lắp..................................................................................................................... 52

3.1.1. Kiểm tra số đồng bộ trên thân với các bộ phận khác.............................................................................. ......... 52

3.1.2. Kiểm tra tình trạng han gỉ........................................................................................................................ ......... 54

3.1.3. Kiểm tra nòng cối................................................................................................................................. ............. 56

3.1.4. Kiểm tra giá cối................................................................................................................................... .............. 57

3.1.5. Kiểm tra bộ phận tầm.............................................................................................................................. ......... 59

3.1.6. Kiểm tra bộ phận hướng........................................................................................................................ ........... 62

3.1.7. Kiểm tra bộ phận lấy thăng bằng....................................................................................................... ............... 65

3.1.8. Kiểm tra chân cối................................................................................................................................ .............. 66

3.1.9. Kiểm tra đế cối.................................................................................................................................. ................ 67

3.2. Kiểm tra kỹ thuật ở trạng thái tháo rời.............................................................................................................. 67

3.2.1. Kiểm tra kỹ thuật nòng cối............................................................................................................... .................. 67

3.2.1.1. Kiểm tra miệng nòng........................................................................................................................ .............. 68

3.2.1.2. Kiểm tra lòng nòng......................................................................................................................... ................ 68

3.2.1.3. Kiểm tra đuôi nòng......................................................................................................................... ................ 68

3.2.1.4. Kiểm tra độ lõm nòng................................................................................................................. .................... 69

3.2.1.5. Kiểm tra độ thẳng của nòng (độ cong nòng)................................................................................. ................ 70

3.2.2. Kiểm tra kỹ thuật đồng bộ đi theo cối................................................................................................ ............... 71

3.2.2.1. Kiểm tra chủng loại, số lượng...................................................................................................... ................. 71

3.2.2.2. Kiểm tra dụng cụ tháo lắp........................................................................................................ ..................... 71

3.2.2.3. Kiểm tra thông nòng, cọc chuẩn.................................................................................................. ................. 72

3.2.2.4. Kiểm tra ni vô................................................................................................................................ ............... 73

3.2.2.5. Kiểm tra hệ thống chiếu sáng......................................................................................................... .............. 73

3.2.2.6. Kiểm tra hòm đựng.............................................................................................................................. ......... 73

3.3. Sơ đồ quy trình kiểm tra kỹ thuật súng cối súng cối 82mm K53................................................................. 74

Kết luận chương 3......................................................................................................................................... ........... 75

ĐÁNH GIÁ - KẾT LUẬN............................................................................................................................................ 75

TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................................................................................. 76

MỞ ĐẦU

Vũ khí trang bị kỹ thuật là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên sức mạnh chiến đấu của quân đội. Hiện nay trong Quân đội ta đặc biệt là hệ Lục quân có rất nhiều loại vũ khí hầu hết có nguồn gốc từ Liên Xô và Trung Quốc, số lượng vũ khí này chiếm tỷ lệ chủ yếu trong quân đội ta và nó sẽ còn tồn tại trong một thời gian dài nữa. Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ đã thúc đẩy nền công nghiệp quốc phòng có những bước phát triển vượt bậc, các loại vũ khí, khí tài và các phương tiện chiến tranh không ngừng phát triển và hiện đại.

Vì vậy mà việc tìm hiểu nghiên cứu đặc điểm cấu tạo, nắm chắc nguyên lý hoạt động, tính năng chiến kỹ thuật của VKTBKT để từ đó nâng cao hiệu quả chiến đấu, xác định được nguyên nhân hư hỏng và đề ra biện pháp ngăn ngừa và khắc phục là rất cần thiết. Qua đó thực hiện tốt mục tiêu cuộc vận động "Quản lý, khai thác, vũ khí trang bị kỹ thuật tốt, bền, an toàn, tiết kiệm và an toàn giao thông". Có như vậy quá trình khai thác, sử dụng mới phát huy được hết uy lực của vũ khí mà vẫn đảm bảo được tuổi thọ. Từ đó đề ra phương pháp kiểm tra, bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa và cất giữ cho phù hợp với từng đơn vị.

  Để đáp ứng phần nào những yêu cầu nói trên. Tôi nhận nghiên cứu đồ án với đề tài “Khảo sát đặc điểm cấu tạo của cối 82mm, xây dựng quy trình kiểm tra kỹ thuật súng bằng hình ảnh”

Đồ án được chia thành các nội dung sau:

Chương 1: Giới thiệu chung về cối 82mm K53

Chương 2: Đặc điểm cấu tạo và nghiệm bền một số chi, tiết cụm chi tiết cối 82mm K53

Chương 3: Xây dựng quy trình kiểm tra kỹ thuật cối 82mm K53

Trên cơ sở nghiên cứu đồ án nhằm giúp tôi bổ sung hoàn thiện kiến thức, hiểu rõ hơn về đặc điểm cấu tạo và khai thác sử dụng vũ khí trang bị kỹ thuật để phục vụ cho quá trình công tác; góp phần nâng cao tuổi thọ, khả năng sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

CHƯƠNG 1

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CỐI 82MM K53

1.1 Tổng quan chung về cối 82mm K53

1.1.1 Lịch sử ra đời của cối 82mm

  Pháo cối 82mm do Liên Xô (cũ) thiết kế chế tạo năm 1937 (gọi là cối 82mm K37), sau đó cối 82mm được cải tiến nhiều lần cho hoàn thiện hơn, các nước như Trung Quốc, Tiệp,... cũng sản xuất theo mẫu cối 82mm K37 của Liên Xô nhưng có cải tiến cho phù hợp với điều kiện của mỗi nước. Pháo cối 82mm được phân bố thành hỏa lực thuộc tiểu đoàn bộ binh.

Ở Việt Nam cối đã được nghiên cứu chế tạo từ những năm kháng chiến chống Pháp và đã chế tạo chế tạo được một số loại cối đạt được các yếu cầu chiến thuật đề ra như cối 60mm, cối 100mm,… và quân đội ta được trang bị nhiều loại cối khác nhau của nhiều nước như cối 82mm K37 (K43), cối 120mm (Liên Xô cũ), cối 81mm (thu hồi được của Mỹ).

Bảng tính năng kỹ chiến thuật của một số loại cối 82mm K43; cối 82mm 2B14 (Nga); cối 82 K53; cối 81TypeW87 (Trung Quốc); cối 81M29; cối 81LA1A1 (Mỹ).

1.1.2 Nhiệm vụ và đặc tính chiến đấu của cối 82mm K53

Cối 82mm thuộc phân đội hỏa lực của tiểu đoàn bộ binh, dưới sự chỉ huy trực tiếp của cán bộ tiểu đoàn.

Cối là loại nòng trơn, nạp đạn từ miệng nòng, góc tầm lớn, đường đạn cầu vồng nên rất hiệu quả khi bắn các mục tiêu ẩn khuất.

- Tiêu diệt, chế áp sinh lực, hỏa lực địch

- Chế áp các trận địa pháo binh, trận địa cối của địch.

- Bắn phá hủy hàng rào, bãi mìn, công sự, sân bay, kho tàng của địch.

- Bắn chi viện cho bộ binh tiến công, phòng ngự và bắn chặn địch khi rút chạy.

- Tiêu diệt sinh lực và các phương tiện quân sự của địch bố trí sau các vật che khuất mà các loại pháo khác không tiêu diệt được.

Pháo cối 82mm dùng kính ngắm MÕM - 44 (dùng chung với kính ngắm với pháo cối 100mm Việt Nam).

- Đạn, ngòi và liều phóng.

+ Đạn: Sử dụng đạn sát thương, đạn truyền đơn, đạn khói… (Hình 1.1).

+ Ngòi Sử dụng ngòi M-6 (Liên Xô) hoặc ngòi C-1M (Việt Nam).

+ Liều phóng: Gồm hai phần liều phóng cơ bản và liều phóng phụ dạng thuốc phóng là hình vành khăn, bên ngoài có túi vải lụa, mỗi bộ liều phụ gồm 3 túi giống nhau. Tầm bắn của cối 82mm phụ thuộc góc tầm và từng loại liều phóng khác nhau.

1.1.3 Số liệu kỹ, chiến thuật chủ yếu của cối 82mm K53

Cỡ nòng:                                                82 mm

Chiều dài nòng cối:                              320 mm     

Sơ tốc đầu đạn lớn nhất:                       211 m/s

Sơ tốc đạn nhỏ nhất:                               70 m/s

Tầm  bắn lớn nhất:                                3040 m    

Tầm bắn gần nhất:                                100m

Tốc độ bắn chiến đấu:                          8 phát/phút

Giới hạn góc tầm:                                  450-850

Không xê dịch chân:                             110

1.2 Cấu tạo chung của cối 82mm K53

1.2.1 Thân cối

Cấu tạo gồm:

- Nòng cối.

- Nắp đuôi nòng.

* Nòng cối:

- Công dụng:

+ Kết hợp với đuôi cối làm buồng đốt thuốc phóng.

+ Tạo cho đạn sơ tốc cần thiết.

+ Để định hướng cho đạn chuyển động.

- Cấu tạo gồm có 5 chi tiết (Hình vẽ 1.4):

+ Vòng gờ tang cứng

+ Gờ hạn chế vòng ôm

+ Đoạn ren

* Nắp đuôi nòng:

- Công dụng:

Để bịt kín phía sau đuôi nòng, lắp kim hoả và liên kết thân cối với đế cối.

- Cấu tạo gồm 3 bộ chi tiết (Hình vẽ1.5):

+ Thân đuôi cối

+ Vòng bịt kín

+ Kim hoả

1.2.2 Giá cối

- Bao gồm 7 bộ phận chính sau:

+ Tay hãm và vòng ôm;

+ Bộ phận hướng;

+ Bộ phận tầm;

+ Bộ phận giảm giật, giảm va;

+ Bệ lắp kính ngắm;

* Bộ phận tầm

- Công dụng:

Để kết hợp với kính ngắm lấy góc bắn về tầm cho cối.

- Cấu tạo gồm:

+ Ống bọc tầm (Hình 1.11):

* Bộ phận giảm giật, giảm va

- Công dụng:

+ Để liên kết đàn tính giữa thân cối và giá, làm giảm tác dụng lùi của thân cối với giá cối, tránh va đập cho nòng cối và giá cối.

+ Giữ cho thân cối và giá ổn định sau mỗi phát bắn.

- Cấu tạo:

+ Thân ống và đai ốc hãm

1.2.3 Đế cối

* Công dụng: Dùng để đỡ phía sau thân cối và truyền năng lượng lùi của thân cối vào nền đất đảm bảo ổn định cho cối khi bắn.

1.2.4 Kính ngắm quang học (MΠM-44)

* Công dụng: Kết hợp với bộ phận tầm, bộ phận hướng lấy góc bắn về tầm, về hướng cho cối và dùng để ngắm bắn.

* Cấu tạo gồm:

- Thân kính

1.3 Đồng bộ theo cối 82mm K53

Để bảo đảm đáp ứng yêu cầu huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu, đồng bộ cụ thể đối với một khẩu cối 82mm K53 bao gồm như bảng dưới.

Kết Luận chương 1

Trong chương một, đồ án đã tìm hiểu lịch sử phát triển, phân loại pháo cối; nghiên cứu về các thông số chiến, kỹ thuật, cấu tạo của từng bộ phận và đồng bộ cối 82mm K53. Làm cơ sở thực hiện các hoạt động trong công tác bảo đảm kỹ thuật, huấn luyện kỹ thuật giúp cho cán bộ, chiến sĩ hiểu rõ tính năng tác dụng, cấu tạo và nguyên lý hoạt động đáp ứng yêu cầu trong công tác bảo đảm kỹ thuật, bảo quản bảo dưỡng, từ đó nâng cao hiệu quả khai thác sử dụng cối 82mm K53 tại đơn vị.

Đồng thời đây cũng là cơ sở để đi sâu nghiên cứu đặc điểm cấu tạo cối 82mm K53 đồng thời xác định những yêu cầu kỹ thuật của cối nhằm nâng cao trình độ chuyên môn trong quá trình công tác.

CHƯƠNG 2

ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO VÀ NGHIỆM BỀN MỘT SỐ CHI TIẾT, CỤM CHI TIẾT CỐI 82MM K53

2.1 Bài toán thuật phóng trong cối 82mm K53

Mục đích của việc giải bài toán thuật phóng trong của pháo cối là để tìm ra quy luật phân bố áp suất trong lòng nòng P = P(l) và nhiệt độ khí thuốc  T = T(l)  trên cơ sở đó làm thông số ban đầu để nghiệm bền cho các chi tiết và cụm chi tiết của cối, tính toán thuật phóng ngoài, bài toán động lực học của cối khi bắn.

2.1.1 Các giả thiết khi giải bài toán thuật phóng trong.

1. Không có những hạt thuốc phóng còn chưa cháy hết thoát ra ngoài nòng cối do bị khí thuốc cuốn theo.

2. Chuyển động của khí thuốc trong nòng cối là chuyển động ổn định, một chiều.

5. Các công thứ yếu được tính đến bởi hệ số tăng nặng φ.

7. Liều cơ bản cháy hết, liều phụ bắt đầu cháy và đạn bắt đầu chuyển động cùng xảy ra ở một thời điểm.

Thực tế với giả thiết như vậy kết quả của giải bài toán thuật phóng trong không gây sai số lớn lắm.

Do mật độ nhồi D của pháo cối nhỏ, thể tích buồng đốt lớn, nên khi khí thuốc liều cơ bản thoát ra qua các lỗ truyền lửa sẽ bị dãn nở rất nhanh và mau chóng nguội đi. Đồng thời diện tích bề mặt buồng đốt lớn, đạn chuyển động chậm, thời gian tiếp xúc giữa khí thuốc với bề mặt lòng nòng tương đối lâu nên sự mất mát nhiệt do truyền nhiệt tương đối lớn so với pháo thường.

Các loại pháo cối hiện nay, vị trí cháy hết của liều lớn nhất thường nhỏ, rất gần và có thể trùng với vị trí đạt áp suất lớn nhất.

Hệ số tính công thứ yếu

j = 1+K2+K3+K4+K5                                                     (2.2)

Đối với pháo cối, do nòng trơn không có chuyển động quay của đạn, công tổn hao do ma sát rất nhỏ có thể bỏ qua nên: K2=K­3=K4= 0

Đối với pháo cối

 K5= q.Q₀/(Q₀+q)                                                            (2.3)

Khi đó hệ số tính công thứ yếu j = 1+ K5.

Trong đó:      

q : Trọng lượng đạn.

Q₀ : Trọng lượng phần lùi của pháo cối

Q_0­ = Q_{thân pháo} + Q_đế + Q_đất

Đối với các loại pháo cối có kiểu giá khác nhau (giá mềm, giá cứng), trọng lượng phần lùi Q0 cũng khác nhau.

Tuy vậy trong phép giải bài toán đường đạn của cối qua phân tích chúng ta chọn j = 1 thì không ảnh hưởng nhiều đến kết quả của phép giải.

2.1.2 Hệ phương trình cơ bản thuật phóng trong của pháo cối.

* Phương trình tạo khí.

y= χ.z(1+l .z)                                                               (2.4)

Trong đó :

y : Thể tích cháy tương đối của thuốc phóng.

 z : Bề dày cháy tương đối.

 χ, l : Các đặc trưng hình dạng của thuốc phóng

*  Phương trình chuyển động của đạn.

S’.p.dt = ϕ.m.dv  hoặc  S’.p.dl = ϕ.m.v.dv                        (2.6)

2.1.3 Các thông số đầu vào và lựa chọn phương pháp giải

* Các điều kiện nhồi và các phần tử cấu tạo pháo cối 82 mm như bảng 2.2.

* Dựa theo lý thuyết giải thuật phóng trong của cối (theo tài liệu) và áp dụng cho trường hợp cụ thể là pháo cối 82 mm ta tiến hành giải theo phương pháp giải tích.

2.2 Giải bài toán thuật phóng trong cối 82mm K53

2.2.1 Tính thời kỳ sơ bộ

Thay số được:  P0= 7,068.103 (KG/dm2)

Coi α₀= α = 0,85 (KG/dm²)

2.2.3 Tính thời kỳ thứ hai

* Tính các hằng số:

V_gh² = 1,677.10⁷

u'=5,264.10^-5

* Lập bảng tính thời kỳ thứ hai:

Chọn biến số độc lập là v; với  v = 100; 120; 150; 160; 180; 190; 202,2 (m/s)

Kết quả trên được thể hiện trên đồ thị thị p(l) và V(l) như hình dưới.

Các kết quả thu được phù hợp với thông số đầu vào đã cho của cối 82mm:
pmax = 383 KG/cm2 ; vđ = 202,2m/s.

2.3 Xác lập đường bao áp suất nghiệm bền và hệ số an toàn thực tế

Từ quy luật áp suất được xác định ở mục 3.1 ta tiến hành hiệu chỉnh đường cong áp suất P(l).

Theo tài liệu tính toán thiết kế pháo cối P_l=n.P_hc

Theo kinh nghiệm thiết kế pháo dã chiến thông thường và pháo cối dựa vào kinh nghiệm sử dụng có thể chọn n =1,35

P: Áp suất trung bình giải thuật phóng trong ra với liều thuốc lớn nhất ta dịch vị trí điểm áp suất lớn nhất về phía miệng nòng (1-1,5)d

Ta có bảng tính các giá trị của P_l

Lập bảng tính r2 theo l: Như bảng dưới.

Ta có bảng so sánh r2 thực tế và r lý thuyết: Như bảng dưới.

2.4 Đặc điểm cấu tạo và nghiệm bền thân pháo cối 82mm K53

Tìm hiểu đặc điểm cấu tạo pháo cối 82 mm K53 là dựa trên pháo cối với các kích thước hình học do nhà thiết kế cung cấp. Trên cơ sở đó đánh giá, kiểm tra sự làm việc của cơ cấu . Bên cạnh đó làm cơ sở để tính toán các bài toán khác như nghiệm bền, bài toán động lực học khi bắn...

2.4.1 Đặc điểm cấu tạo nòng pháo cối 82mm K53

- Phân tích đặc điểm kết cấu của nòng cối, đo đạc đường kính mặt ngoài của nòng.

- Thiết kế nòng pháo cối và thiết kế nòng pháo dã chiến có nhiều điểm giống nhau, nhưng chúng ta biết rằng về mặt kết cấu nòng cối có 2 điểm khác với nòng pháo dã chiến thông thường là:

+ Thàng nòng cối tương đối mỏng.

+ Nòng không có rãnh xoắn.

Do vậy xuất hiện 2 vấn đề khi tính nghiệm bền nòng như sau:

* Ảnh hưởng của thành nòng tương đối mỏng đối với việc thiết kế nòng. Theo kinh nghiệm độ dày thành nòng pháo cối khi tính toán thiết kế thường chọn:

+ Ở phần đuôi nòng pháo cối là: (0,07-0,15)d

+ Ở phần miệng nòng pháo cối là: (0,05)d

+ Ở phần gờ miệng  nòng pháo cối là: (0,08-0,1)d

* Vấn đề nòng trơn và nạp đạn từ đầu nòng:

Đặc điểm thứ hai của kết cấu nòng cối là nòng trơn và nạp đạn từ đầu nòng vì thế sinh ra vấn đề là: Quyết định độ lớn khe hở giữa đai định tâm và nòng cối.

Đối với pháo cối 82 mm là nạp đạn từ miệng nòng cho nên khe hở giữa đai định tâm và nòng phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Khi góc bắn nhỏ nhất đạn cối chuyển động từ miệng nòng tuột xuống đáy nòng phải có đủ động năng để điểm hoả tốt.

- Phải đảm bảo yêu cầu tốc độ bắn đạt 15 phát /phút.

- Phải thoả mãn yêu cầu về độ chụm.

Pháo cối 82mm dùng vật liệu thép hợp kim có ký hiệu là 38XA

- Theo tài liệu tính toán thiết kế cối ta chọn được hệ số an toàn n =1,35 (mục 2.3)

2.4.2 Đặc điểm cấu tạo và nghiệm bền đuôi pháo cối 82 mm K53

Phân tích đặc điểm kết cấu đuôi cối, đo đạc kích thước cụ thể và vẽ sơ đồ mặt cắt nguy hiểm của đuôi pháo cối 82mm

* Đặc điểm cấu tạo đuôi pháo cối 82mm

Phần đầu bên trong của đuôi pháo cối có ren M94 lắp với nòng cối, bên trong chính giữa có lỗ ren lắp kim hỏa, phần sau đuôi có trụ cầu được vát hai mặt phẳng đối xứng thuận tiện cho việc tháo lắp với đế cối và có lỗ ngang xuyên suốt, hai mặt bằng đút tay quay khi tháo lắp đuôi cối với đế cối.

* Hình dạng kích thước:

Kết cấu đuôi nòng pháo cối 82 mm có dạng như hình dưới.

* Phân tích các trường hợp chịu lực khi bắn trên các nền khác nhau:

Hình dạng của đuôi cối được quyết định bằng sự lắp ghép của nó với nòng và các bộ phận lắp ghép bên trong. Kích thước của đuôi cối được quyết định bởi điều kiện bền của đuôi cối, trên cơ sở đã có kết cấu kích thước ta kiểm tra lại điều kiện bền của đuôi cối

- Khi bắn trên nền cứng (xi măng, gạch)

Khi bắn trên nền đất cứng các mặt cắt phía trên dưới mặt gương chịu lực nén của Plg. Các mặt phía trên mặt gương không chịu lực chiều trục

- Khi bắn trên nền đất xốp

Khi bắn trên nền đất mềm, xốp do chống đỡ của đất nhỏ gắn với trường hợp lùi tự do. Lúc đó gia tốc lớn nhất, lực quán tính lớn  nhất.

Khi bắn các mặt cắt phía dưới mặt gương chịu lực quán tính của bàn đế và lực quán tính của phần đuôi cối phía dưới mặt cắt đó.

* Nghiệm bền các mặt cắt nguy hiểm:

- Nghiệm bền tại rãnh thoát dao (mặt căt A-A Hình 2.2)

+ Mặt cắt nguy hiểm phía trên mặt gương thông thường là mặt cắt rãnh thoát dao của ren liên kết đuôi với nòng cối, khi lùi tự do mặt cắt đó chịu lực quán tính kéo dài:

U_max = Q_n+∆Qd.P_{lg max}/Q₀                                         (2.13)

Trong đó:

U: Lực quán tính

Q₀: Trọng lượng khối lùi  Q₀=39,3 (Kg)

Q_n : Trọng lượng nòng  Q_n=Q_th-Q_{d ­}= 17,5-3,1=14,4 (Kg)

Q_th : Trọng lượng thân cối

∆Q_đ : Trọng lượng phần đuôi cối phía trên rãnh thoát dao

∆Q_đ =g.v

P_lgmax : Áp suất đáy nòng lớn nhất

Áp suất đáy nòng lớn nhất Plgmax ta tính bằng công thức sau:

Thay số được: P_{lg max} = 20126 (KG)

- Để xác định DQđ ta phải xác định thể tích V của phần phía trên mặt cắt sau đó nhân với trọng lượng riêng g.

D_l = 112 (mm)                                     d₂= 95 (mm)

d_l =106,8 (mm)                                   H = 25 (mm)

Biết v ta tính được: ∆Q_đ = Y.V= 8,75.0.082 = 0,7117 (KG)

Vậy thay các giá trị vào công thức trên ta được:  U_max = 776,21 (KG)

Sau khi xác định được giá trị P lực quán tính U, ta còn phải xét thêm lực căng V do vòng đồng đỏ biến dạng sinh ra, bộ phận này có thể làm cho khí thuốc thoát ra ngoài khi áp suất tăng nhanh gây áp lực lên đáy nòng. Muốn bịt kín tốt ta phải vặn chặt giữa nòng và đuôi nòng để vòng đồng biến dạng đạt đến sch và cũng chính vì vậy mà sinh ra lực V có tác dụng kéo đuôi cối. Khi tính lực V phải giả thiết rằng vòng đồng mới biến dạng và ứng suất phân bố đều trên vòng đồng.

Ta có công thức sau:

S_tx = p(R1+R2)l                                                                (2.16)

Trong đó:

R₁: Bán kính đáy nhỏ                                   R₁=41 (mm)

R₂: Bán kính đáy lớn                                    R₂=47 (mm)

l: Chiều dài đường sinh của hình nón cụt      l=8 (mm)

Vậy S_lx =3,14(41+47).8 = 2210,56 =22,1

Lực tác dụng lên toàn bộ bề mặt tiếp xúc là: P_t = 3088.22,1 = 83980 (KG)

Phân tích Pt ra hai thành phần W và V

W: Thành phần vuông góc với trục nòng;

V: Thành phần song song với trục nòng.

V = P_t.cos45⁰ = 83980.0,7071 = 59382,2 (KG)

Sau khi tính được U và V ta nghiệm bền theo công thức: σ_ch ≤ [σ_ch]

Kết luận: Vậy mặt cắt A-A đảm bảo được điều kiện bền

- Nghiệm bền tại mặt cổ nhỏ (Mặt cắt C-C, hình 2.9):

Ta có:

P_max = 383 Kg/cm² = 3,83 (Kg/dm²)

Đường kính trong nòng: d = 82 (mm)

Thay số được: P_{tg max} = 20216 (KG)

Tại tiết diện C-C có đường kính 33,9 nên ta có

Sc = πΦ²/4 = 3,14.33,9²/4 = 902,12 (mm2)

Thay các giá trị vừa tính được vào công thức ta có: σ = 66,8 (KG/cm²)

Do đó σ_max < [σ]

Kết luận: Điều kiện bền của đuôi cối được bảo đảm.

- Nghiệm bền ren lắp ghép giữa nòng và đuôi cối

Ren lắp giữa nòng và đuôi cối là ren hệ mét một đầu mối (tiết diện ren là tam giác). Với nòng cối 82mm đoạn ren để lắp ghép là 6 vòng ren. Vậy khi nghiệm bền cho 2 trường hợp dập và cắt. Khi bắn chỉ có các vòng ren s phải dưới là chịu lực nhiều nhất nên khi nghiệm bền ren ta có thể coi hai phần ba số vòng ren chịu lực và coi tải trọng phân bố đều trên các vòng ren đó.

Thực tế khi bắn ren chịu lực có trị số bằng:

 U+V

Trong đó:

U: Lực vặn ban đầu giữa nòng và đuôi;

V: Lực quán tính của nòng sinh ra trong quá trình bắn.

U =7407,38 (KG)

Như vậy U và V hoàn toàn có thể xác định được ta tiến hành nghiệm bền.

+ Nghiệm bền dập:

σ_d=4P/π(d₂²-d²)n_p≤[σ_d]                                                         (2.18)

Trong đó:

P: Tải trọng tác dụng lên ren:

P = U + V = 59382,2 + 7407,38 = 66789,58 (KG)

n_P : Số vòng ren chịu lực: n_P = I_p/4

Dựa vào loại ren M100 ta tra sổ thiết kế được:

d₁=95,67mm, d2=100mm

d₁: Đường kính trong của ren

d₂: Đường kính ngoài của ren

Thay các giá trị vào công thức trên ta có:  σ_d = 25,902 (KG/mm²) < [σ_d] = 60 (KG/mm²)

Kết luận: Vậy ren bảo đảm điều kiện bền dập.

+ Nghiệm bền cắt ren:

τ = P/π.d₁.β.H ≤ [τ]                                                       (2.19)

Trong đó:

P: Tải trọng tác dụng lên ren; P = 66789,58(KG)

d_l : Đường kính trong của ren; d_l = 95,67(mm)

β = 0,8: Với ren tam giác;

H: Chiều cao phần ren làm việc

[τ]: Ứng suất cho phép: [τ] = 24 (KG/mm).

Thay số được: τ = 15,54 (KG/mm²) < [τ] = 24 (KG/mm²).

Kết luận: Vậy ren đảm bảo điều kiện bền cắt.

Vì nòng cối và đuôi cối cùng bằng một loại vật liệu thép 38XA nên khi nghiệm bền cho ren trên nòng hoặc ren trên đuôi cối là được, với trường hợp cụ thể trên ta nghiệm bền cho ren trên nòng, đương nhiên ren trên đuôi cối cũng đảm bảo điều kiện bền.

Kết luận chương 2

Trong chư­ơng hai, đồ án tiến hành tìm hiểu về  đặc điểm cấu tạo của các bộ phận cối 82 mmK53. Từ kích thước thực tế đo được ở các vị trí của nòng cối 82mm so sánh với các kích thước theo thiết kế trên lý thuyết, các thông số đã biết để nghiệm bền một số chi tiết và cụm chi tiết của cối 82mm K53

Sau khi hoàn chỉnh nội dung chương 2, đồ án tiếp tục nghiên cứu chương ba: . Tìm hiểu công tác kiểm tra kỹ thuật, bộ dưỡng kiểm tra kỹ thuật, qua đó xây dựng quy trình kiểm tra kỹ thuật cối 82mm K53 thành phim huấn luyện

CHƯƠNG 3

XÂY DỰNG QUY TRÌNH KIỂM TRA KỸ THUẬT SÚNG CỐI  82MM K53

3.1 Kiểm tra kỹ thuật ở trạng thái lắp

3.1.1 Kiểm tra số đồng bộ trên han với các bộ phận khác

* Nội dung kiểm tra : Kiểm tra số đồng bộ trên thân với các bộ phận khác

* Yêu cầu : Phải thống nhất với nhau

* Thực hiện:

 - Bước 1: Quan sát đọc số trên thân cối, đọc số trên đuôi nòng, đọc số trên giá cối, đọc số trên đế cối

- Bước 2 : So sánh với số ghi trên các bộ phận, nếu có sự sai khác thì ghi lại để tra cứu

3.1.2 Kiểm tra tình trạng han gỉ

* Nội dung kiểm tra :

Kiểm tra tình trạng han gỉ màng sơn, nhộm, mạ

* Yêu cầu :

Không bị han gỉ, mất màng sơn nhuộm quá 50%

* Thực hiện:

- Bước 1: Quan sát trên các bộ phận của cối, tìm những vùng bị han gỉ mất màng sơn, nhuộm

- Bước 2: Đánh giá theo tỉ lệ % theo diện tích . nếu tỉ lệ han gỉ ,mất màng sơn, nhuộm trên 50% thì không đạt yêu cầu

3.1.4 Kiểm tra giá cối

3.1.4.1 Kiểm tra đai giữ nòng

Xiết chặt vòng ôm, lắc thử kiểm tra , yêu cầu đai giữ nòng phải giữ được nòng chắc chắn.Sử dụng căn lá để xác định khe hở giữa đai giữ nòng và nòng , yêu cầu : khe hở vòng ôm không được lớn hơn 1mm

3.1.4.2 Kiểm tra bộ phận giảm giật

Quan sát bộ phận giảm giật, bộ phận giảm giật không được bẹp méo. Kiểm tra chuyển động bằng cách dung tay kéo đòn gánh lên rồi thả ra quan sát sự làm việc, yêu cầu cán chuyển động phải linh hoạt, lò xo giảm giật phải khỏe luôn đẩy bộ phận giảm giật về vị trí ban đầu, khoảng cách từ mặt đòn gánh đến miệng nòng nằm trong khoảng từ 88-100mm .

3.1.6 Kiểm tra bộ phận hướng

3.1.6.1 Kiểm tra chuyển động

Thực hiện quay tay quay hướng và quan sát kiểm tra sự làm việc. Quay -hướng mà nhẹ không giật cục thì chuyển động còn linh hoạt.

3.1.6.3 Kiểm tra đai ốc, vít điều chỉnh, vít hãm

Kiểm tra bằng cách quan sát. Các bộ phận không được sứt gãy trờn vỡ ren

3.1.6.4 Kiểm tra độ rơ vòng tay quay

Cắm mục tiêu cách miệng nòng 20m. Quay tay quay hướng cho đường tin trùng tâm bia. Đánh dấu 1 điểm trên vòng tay quay với 1 điểm cố định trên giá sau đó quay theo chiều đi một vòng rồi quay ngược lại từ từ khi đường tin trùng mục tiêu thì dừng lại. Đánh dấu điểm thứ 2 ở vòng tay quay đối chiếu với điểm trên giá. Khoảng cách giữa 2 vạch dấu là độ rơ của vòng tay quay hướng. Yêu cầu độ rơ không quá 1/10 vòng quay

3.1.8 Kiểm tra chân cối

Tình trạng kỹ thuật của chân cối, yêu cầu không cong vênh ,gãy nứt , dây xích không đứt. Thực hiện kiểm tra bằng cách quan sát chân cối có tình trạng bị cong vênh hay bị gãy nứt dây xích có còn nguyên nữa không.

3.2 Kiểm tra kỹ thuật ở trạng thái tháo rời

3.2.1 Kiểm tra kỹ thuật nòng cối

Kiểm tra kỹ thuật nòng cối gồm các nội dung đó là kiểm tra miệng nòng, kiểm tra lòng nòng, kiểm tra đuôi nòng, kiểm tra độ mòn nòng, kiểm tra độ cong nòng.

3.2.1.1 Kiểm tra miệng nòng

Miệng nòng không được xước gợn, thực hành kiểm tra bằng cách quan sát , đánh giá tình trạng xước gợn của miệng nòng .

 3.2.1.2 Kiểm tra lòng nòng

Thao tác kiểm tra bằng cách tháo đuôi nòng ra khỏi nòng, sau đó tiến hành soi nòng .Yêu cầu lòng nòng  không được xước, gỉ ,rỗ , phình ,bẹp nòng

3.2.1.4  Kiểm tra độ lõm nòng         

Sử  dụng dưỡng để kiểm tra kiểm tra tình trạng lõm nòng của cối

- Ký hiệu dưỡng: 611-001-K3

- Cách dùng: Trước khi kiểm tra, lòng nòng phải được thông sạch, lau khô. Nâng tầm sao cho nòng súng tạo với mặt phẳng ngang từ 450 – 600. Dùng một sợi dây mềm, luồn chắc qua lỗ  và buộc chắc với tay cầm.

3.2.1.5 Kiểm tra độ thằng của nòng (độ cong nòng)

Sử dụng dưỡng để kiểm tra

- Ký hiệu dưỡng: 611-001-K1

- Cách dùng: Trước khi kiểm tra, lòng nòng phải được thông sạch, lau khô. Nâng tầm sao cho nòng súng tạo với mặt phẳng ngang từ 450 – 600. Dùng một sợi dây mềm, luồn chắc qua lỗ  và buộc chắc với tay cầm.

Thực tế theo kinh nghiệm, khi tiến hành sử dụng bộ dưỡng để kiểm tra kỹ thuật, người ta thường tháo đuôi kim hỏa ra để kiểm tra độ cong nòng và lõm nòng. Nguyên nhân do dưỡng có kích thước cùng với cỡ nòng nên khi đua dưỡng vào lượng khí thoát ra ngoài không kịp, dẫn đến cản trở chuyển động của dưỡng khi kiểm tra. Đối với đo độ nhô kim hỏa thì dùng thước cặp để kiểm tra.

3.2.2. Kiểm tra kỹ thuật đồng bộ đi theo cối.

3.2.2.1 Kiểm tra chủng loại, số lượng

Yêu cầu phải có đầy đủ dụng cụ, phụ tùng, trang cụ, chiếu sáng theo danh mục

Thực hiện kiểm tra bằng cách  rà soát kiểm tra theo danh mục đồng bộ, phát hiện thấy thiếu, không đủ đồng bộ thì ghi lại.

3.2.2.2 Kiểm tra dụng cụ tháo lắp

Dụng cụ tháo lắp không được cong, gỉ , sứt gãy. Quan sát để kiểm tra, phát hiện những dụng cụ không đạt yêu cầu thì cần phải thay thế

3.3 Sơ đồ quá trình công nghệ kiểm tra kỹ thuật súng cối cối 82mm K53

Sơ đồ quá trình công nghệ kiểm tra kỹ thuật súng cối cối 82mm K53 như hình dưới.

Kết luận chương 3

Trên cơ sở kiến thức học tập tại trường, tham khảo các tài liệu. Đồ án đã nghiên cứu khái quát chung khai thác sử dụng súng Cối 82mmK53 mà trọng tâm là nghiên cứu đặc điểm cấu tạo và sử dụng bộ dưỡng kiểm tra kỹ thuật, xây dựng quy trình kiểm tra kỹ thuật. Từ đó, giúp bản thân nâng cao nhận thức về công tác sử dụng, công tác thực hành kiểm tra kỹ thuật khi sử dụng súng cối 82mm. Qua những kiến thức đã nêu trong đồ án, bản thân sẽ tiếp thu và vận dụng linh hoạt trong quá trình công tác khi ra trường.

ĐÁNH GIÁ - KẾT LUẬN

  Sau một thời gian làm việc, được sự hướng dẫn, giúp đỡ tận tình của Thầy hướng dẫn : ThS ……..……. và các Thầy trong Bộ môn Vũ khí bộ binh - Khoa Vũ khí cùng với sự nỗ lực cố gắng của bản thân, trên cơ sở tìm hiểu nghiên cứu tài liệu và thực tế tìm hiểu khai thác sử dụng súng cối 82mm tôi đã hoàn thành đồ án của mình theo đúng yêu cầu, nhiệm vụ và thời gian đề ra. Đánh giá lại những gì đã làm tôi tự nhận xét:

Chương 1: Đã tìm hiểu được tổng quan về pháo cối 82mm K53 như: công dụng, đặc điểm cấu tạo, tính năng, kỹ chiến thuật của pháo cối.

Chương 2: Đã tìm hiểu nghiên cứu về đặc điểm cấu tạo các bộ phận chính của pháo cối 82mm K53, qua đó nắm vững được đặc điểm cấu tạo và nguyên lý làm việc của các bộ phận cũng như sự liên quan của chúng trong quá trình làm việc. Từ đó thấy được ưu, nhược điểm của pháo cối trong quá trình chiến đấu và có được phương pháp khai thác sử dụng một cách hợp lý.

  Chương 3: Tìm hiểu công tác kiểm tra kỹ thuật, bộ dưỡng kiểm tra kỹ thuật, qua đó xây dựng quy trình kiểm tra kỹ thuật cối 82mmK53 thành phim huấn luyện

Qua việc thực hiện Đồ án tốt nghiệp này đã giúp tôi bước đầu làm quen với công việc thực tế, biết tổng hợp các kiến thức đã học để giải quyết một vấn đề cụ thể đặt ra. Quan trọng hơn, nó đã giúp tôi có dịp tiếp thu thêm kiến thức cho bản thân để giúp ích cho công việc của bản thân sau này.

Trong quá trình thực hiện đồ án, tôi đã cố gắng hoàn thành các nội dung đã đề ra với mong muốn đạt được kết quả chính xác nhất. Tuy nhiên do chưa có kinh nghiệm trong việc đo đạc các thông số trên kết cấu thực và xử lý số liệu nên sai sót không thể tránh khỏi. Hơn nữa, đây là lần đầu tiên tiếp xúc với việc nghiên cứu một đồ án và kiến thức bản thân còn nhiều hạn chế, nên kết quả thu được chưa đạt mục đích đề ra. Tôi rất mong được sự đóng góp chỉ dẫn của các Thầy trong khoa vũ khí, để tôi nắm vững kiến thức lý thu‎yết cũng như thực tế, phục vụ tốt hơn nữa cho nhiệm vụ chuyên môn của bản thân sau khi ra trường, công tác thực tế tại đơn vị.

Trong quá trình làm đồ án, do kiến thức còn hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong được sự quan tâm, hướng dẫn của các thầy trong bộ môn Vũ khí bộ binh - Khoa vũ khí để tôi hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Tôi xin chân thành cảm ơn!

                                                                                                                                                                        TP. Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm 20…

                                                                                                                                                                   Học viên thực hiện

                                                                                                                                                                  …………………

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ tư lệnh pháo binh, Binh khí thao tác bắn súng cối 82mm,  NXB Quân đội nhân dân, năm 1980.

2. Cục Quân khí  - Tổng cục Kỹ thuật, Binh khí vũ khí Bộ binh - Tập VIII Súng cối, NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội, năm 2001.

3. Cục quân khí  - Tổng cục Kỹ thuật, Tài liệu hưỡng dẫn kiểm tra kỹ thuật, phân cấp chất lượng súng bộ binh, Hà Nội, năm 2013.

4. Học viện Kỹ thuật Quân sự, Tính toán thiết kế súng cối, NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội, năm 2001.

5. Nguyễn Văn Du - Đỗ Văn Thọ, Giáo trình Thuật phóng trong của súng pháo, Trường Đại học Kỹ thuật quân sự, năm 1976.

"TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ ĐỒ ÁN"