MỤC LỤC
MỞ ĐẦU..….………………………….………………………………………………….……………………................….….……………….1
CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CHUNG PHÁO 122MM-Đ30A..….………………………….…………......…….………….......… 3
1.1. Giới thiệu chung về pháo 122mm D30A..….………………………….………………………………..........….…….…......…….3
1.1.1. Công dụng...........................................................................................................................................................................3
1.1.2. Số liệu kỹ thuật pháo 122mm D30A.....................................................................................................................................4
1.1.3. Đặc điểm cấu tạo.................................................................................................................................................................7
1.1.4. Những quy định chung khi sử dụng pháo.............................................................................................................................9
1.2. Cấu tạo các bộ phận …….………………………….………………………………….…………………................………….……13
1.2.2. Bộ phận khóa nòng...........................................................................................................................................................11
1.2.3. Bệ trên..................................................................................................................................................................................15
1.2.4. Cơ cấu tầm..........................................................................................................................................................................16
1.2.5. Cơ cấu hướng......................................................................................................................................................................17
1.2.6. Cơ cấu cân bằng................................................................................................................................................................18
1.2.7. Máng pháo, lá chắn............................................................................................................................................................19
1.2.8. Bệ dưới.................................................................................................................................................................................20
1.2.9. Xe pháo - giảm xóc............................................................................................................................................................21
1.2.10. Cơ cấu nâng hạ bánh xe................................................................................................................................................22
1.2.11. Kích pháo..........................................................................................................................................................................22
1.2.12. Phanh pháo......................................................................................................................................................................24
1.2.13. Càng pháo........................................................................................................................................................................25
1.2.14. Thiết bị ngắm..................................................................................................................................................................25
1.3. Cấu tạo và hoạt động bộ phận hãm lùi - đẩy lên...........................................................................................................27
1.3.1. Cấu tạo hãm lùi..................................................................................................................................................................27
1.3.2. Cấu tạo đẩy lên..................................................................................................................................................................32
1.3.3. Hoạt động của hãm lùi- đẩy lên......................................................................................................................................35
CHƯƠNG 2: TÍNH TOÁN LỰC HÃM LÙI THỦY LỰC ΦE.........................................................................................................37
2.1. Cơ sở tính toán lực hãm lùi trong bài toán ngược lùi................................................................................................37
2.1.1. Một số giả thiết của bài toán ngược lùi..........................................................................................................................37
2.1.2. Tính toán chuyển động của khối lùi...............................................................................................................................37
2.1.3. Khảo sát bài toán ngược lùi.............................................................................................................................................44
2.2. Giải bài toán thuật phóng trong của pháo 122mm-Đ30A............................................................................................46
2.2.1. Thông số giải bài toán thuật phóng trong.....................................................................................................................46
2.2.2. Hệ phương trình thuật phóng trong................................................................................................................................47
2.2.3. Phương pháp Runge-Kutta giải hệ phương trình vi phân...............................................................................................49
2.2.4. Kết quả bài toán thuật phóng trong...............................................................................................................................49
2.3. Giải bài toán chuyển động lùi của khối lùi......................................................................................................................51
2.4. Tính toán lực hãm lùi..........................................................................................................................................................54
2.4.1. Thông số ban đầu...............................................................................................................................................................54
2.4.2. Kết quả bài toán ngược lùi...................................................................................................................................................55
CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG QUY TRÌNH KIỂM TRA KĨ THUẬT HỆ HÃM LÙI – ĐẨY LÊN PHÁO 122mm-Đ30A..............................58
3.1. Mục đích, yêu cầu việc kiểm tra đánh giá chất lượng....................................................................................................58
3.1.1. Mục đích.............................................................................................................................................................................58
3.1.2. Yêu cầu..............................................................................................................................................................................59
3.1.3. Công tác chuẩn bị...........................................................................................................................................................60
3.2. Quá trình đánh giá chất lượng hệ hãm lùi - đẩy lên..........................................................................................................60
3.2.1. Sơ đồ đánh giá chất lượng hệ hãm lùi - đẩy lên.................................................................................................................60
3.2.2. Trang bị, dụng cụ dùng trong kiểm tra kĩ thuật.................................................................................................................63
3.2.3. Quy trình kiểm tra kĩ thuật...................................................................................................................................................66
3.2.4. Kiểm tra bắn đạn nước........................................................................................................................................................71
KẾT LUẬN...................................................................................................................................................................................72
PHỤ LỤC 1..................................................................................................................................................................................73
PHỤ LỤC 2...................................................................................................................................................................................77
TÀI LIỆU THAM KHẢO..................................................................................................................................................................83
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Pháo nòng ngắn 122mm - Đ30A là một vũ khí quan trọng còn nằm trong biên chế Quân đội nhân dân Việt Nam.
Đối với pháo mặt đất nói chung và pháo 122mm-Đ30A nói riêng, bộ phận Hãm lùi - đẩy lên là bộ phận có kết cấu đặc biệt, đóng vai trò là mối liên kết đàn hồi giữa thân pháo và máng pháo, cần phải được đặc biệt quan tâm để đảm bảo lượng dự trữ kỹ thuật của các thông số kết cấu của máy hãm lùi. Vì thế việc tính toán lực hãm lùi của máy hãm lùi là cần thiết đến việc khai thác và sử dụng pháo. Nhận thấy việc kiểm tra kĩ thuật bộ phận hãm lùi – đẩy lên là việc làm vô cùng quan trọng và có ý nghĩa quyết định tới khả năng hoạt động của pháo do vậy tôi đã có ý tưởng về việc xây dựng quy trình kiểm tra kĩ thuật đối với bộ phận này.
Để có thể hoàn thành được nhiệm vụ của đề tài, cần có một số kiến thức nhất định về pháo (kết cấu, tính năng, tác dụng,…), về giải bài toán thuật phóng trong và một số kiến thức khác. Qua tìm hiểu sơ bộ và tham khảo ý kiến của một số đồng chí khác, tôi nhận thấy đây là một đề tài vừa sức và bản thân nếu chịu khó nghiên cứu cùng với sự hướng dẫn của thầy giáo và sự giúp đỡ của đồng chí đồng đội thì có thể đáp ứng được các nội dung cơ bản của đề tài. Do đó, tôi chọn đề tài này để nghiên cứu, phát triển.
2. Mục tiêu của đề tài
- Khái quát được kết cấu bộ phận hãm lùi - đẩy lên của pháo 122mm-Đ30A.
- Tính toán lực hãm lùi thủy lực của bộ phận hãm lùi.
- Xây dựng quy trình kiểm tra kĩ thuật hệ hãm lùi - đẩy lên pháo 122mm-Đ30A.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu trọng tâm của đồ án đó là bộ phận hãm lùi - đẩy lên pháo 122mm-Đ30A.
Đồ án giới hạn nghiên cứu trong phạm vi sử dụng của pháo là ở điều kiện chiến đấu ở Việt Nam. Nội dung đồ án là giải bài toán ngược lùi theo các điều kiện, yêu cầu có sẵn của một bài toán mẫu, không tính đến các yếu tố ảnh hưởng khác.
4. Phương pháp nghiên cứu, lựa chọn giải pháp công nghệ
Đồ án sử dụng phương pháp đo đạc số liệu thực tế của pháo thật để làm thông số đầu vào cho bài toán.
Sử dụng pháo 122mm-Đ30A có sẵn tại nhà trường để nghiên cứu.
Sử dụng các phần mềm mô phỏng và các phần mềm tính toán trong việc hoàn thiện đồ án.
5. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đồ án
Đồ án có sử dụng tài liệu của các đồ án, đề tài nghiên cứu trước đó, có tính kế thừa, phát huy mạnh mẽ. Nội dụng đồ án là tính toán lực theo phương pháp khác với các đồ án trước, sản phẩm của đồ án có thể phục vụ vào quá trình giảng dạy sau này cho học viên chuyên ngành Vũ khí.
6. Dự kiến sản phẩm của đồ án
Sản phẩm của đồ án gồm 01 bản thuyết minh đồ án tốt nghiệp, 03 bản vẽ A0, một tập phiếu A3 quy trình kiểm tra kĩ thuật hệ hãm lùi - đẩy lên pháo 122mm-Đ30A.
Gồm 3 chương:
Chương 1: Giới thiệu chung về pháo 122mm-Đ30A và bộ phận hãm lùi - đẩy lên.
Chương 2: Tính toán lực hãm lùi thủy lực Φe.
Chương 3: Quy trình kiểm tra kĩ thuật hệ hãm lùi - đẩy lên pháo 122mm-Đ30A.
CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CHUNG PHÁO 122MM-Đ30A
1.1. Giới thiệu chung về pháo 122mm D30A
1.1.1. Công dụng
Chế áp và tiêu diệt sinh lực địch ngoài cũng như trong công sự dã chiến địch.
Phá huỷ công sự và các công trình quân sự của địch.
Chế áp và tiêu diệt các phương tiện hỏa lực của bộ binh địch. Chiến đấu với pháo binh, xe tăng công sự dã chiến.
Có hoả lực lớn dùng để tiêu diệt, phá huỷ các loại mục tiêu kiên cố như: Lô cốt, xe tăng, xe bọc thép …và các phương tiện kỹ thuật khác của đối phương.
Để kéo loại pháo này dùng xe xích AT- . Cũng có thể dùng xe xích AT- , xe ô tô.
Tốc độ hành quân lớn nhất trên đường tốt trải nhựa hoặc bê tông đến 60 km/giờ.
Trọng lượng pháo ở thế chiến đấu là 3200 kG. Đạn dược chở trên xe kéo.
Hiện nay xí nghiệp sửa chữa vũ khí Z751/TCKT đang thực hiện đề tài đưa pháo 122mm - Đ30A đặt trên xe Ural - 375 để tăng tính cơ động cho pháo. Sau khi đặt trên xe, để đảm bảo đầy đủ các tính năng ổn định của pháo, xe được lắp thêm 5 kích thủy lực khi bắn nhằm để các kích nâng toàn xe khỏi mặt đất.
1.1.2. Số liệu kỹ chiến thuật pháo 122mm D30A
Số liệu kỹ, chiến thuật của pháo như bảng 1..
1.1.3. Đặc điểm cấu tạo
Pháo nòng ngắn 122mm D30A có đặc điểm cấu tạo như sau:
Nòng pháo thuộc loại nòng đơn gồm: nòng, hộp khóa nòng, ống lồng, 2 bệ trượt và loa hãm lùi.
Khóa nòng kiểu then đứng nửa tự động kiểu cơ khí. Để giảm nhẹ việc nạp đạn và giữ cho đầu đạn không rơi ra khỏi nòng khi góc tầm lớn, trong hõm của khóa nòng có bàn giữ đạn, cuối thời kì mở khóa nòng, bàn này tự động hạ xuống không cản trở đến việc hất vỏ đạn. Có bộ phận giữ đạn, cơ cấu cò có bộ phận an toàn, làm cho pháo không thể bắn được khi hộp khóa nòng trùng với các càng và ở góc tầm > 180.
Bắn bằng cách ấn tay ấn của cơ cấu phát hỏa bố trí trên lá chắn phụ ở phía trái.
Cơ cấu cò có bô phận an toàn, làm cho không thể ấn cò khi vị trí của hộp khóa nòng ở phía trên các càng, lúc góc tầm lớn hơn .
Giá đỡ giá ngắm và giá đỡ cơ cấu cân bằng được hàn vào máng, ngoài ra trên máng còn cố định cả vành răng tầm.
Bộ phận đẩy lên kiểu khí nén - dầu, lượng dầu 9,77 lít, dầu CTEOЛ-M, áp suất ban đầu là 46+2 kG/cm2.
Bộ phận hãm lùi kiểu thủy lực có bộ phận điều hoà dầu kiểu lò xo, lượng dầu trong hãm lùi là 10,3 lít dầu CTEOЛ-M. Ống của hãm lùi, ống đẩy lên cố định trên khâu giữ hộp khóa nòng và cùng lùi với nòng.
Các bộ phận phối hợp đồng đều để giúp xe di chuyển nhịp nhàng.
Bộ phận nâng bánh xe dùng để nâng bánh xe khi chuyển thế pháo từ hành quân sang chiến đấu và ngược lại. Lá chắn để bảo vệ cho khẩu đội không bị ảnh hưởng của sóng xung kích ở miệng nóng khi bắn để tránh mảnh đạn và đạn con. Lá chắn gồm có nửa lá chắn trái, nửa lá chắn phải và lá chắn dưới. Các nửa lá chắn trái và phải có thể tháo được.
1.2. Cấu tạo các bộ phận chính của pháo.
1.2.1. Thân pháo
* Công dụng: Nòng pháo là nơi thực hiện quá trình cháy, sinh công của thuốc phóng, định hướng cho đầu đạn bay tới mục tiêu, cung cấp cho đầu đạn một sơ tốc và vận tốc quay cần thiết để đầu đạn ổn định trên quỹ đạo bay.
* Cấu tạo: Thuộc loại nòng đơn, bên ngoài có cấu tạo côn nhỏ dần về phía đầu nòng. Bên trong gồm 2 phần: Phần buồng đạn và phần rãnh xoắn, rãnh xoắn loại
tăng dần, chiều xoắn phải có 36 rãnh.
Nòng có đường kính ngoài thay đổi giảm dần từ mặt cắt phía hộp khoá nòng đến miệng nòng. Phần đuôi nòng có gờ và rãnh chứa then chống xoay để lắp với hộp khóa nòng.
1.2.1.1. Hộp khóa nòng
* Công dụng: Hộp khóa nòng dùng để định hướng chuyển động cho khóa nòng, liên kết nòng và thiết bị hãm lùi.
* Cấu tạo: Bên trong có rãnh trượt cho khóa nòng, có khuyết lắp cần hất vỏ đạn và có lỗ khuyết lắp cơ cấu phát hỏa.
1.2.1.2. Loa hãm lùi
* Công dụng: Loa hãm lùi dùng để tiêu hao một phần năng lượng lùi của khối lùi khi bắn.
* Cấu tạo: Thuộc loại va đập hai ngăn với 4 cửa thoát khí; có ren lắp trực tiếp với nòng (ren trái); mặt cắt đầu nòng của loa có khắc 4 vạch chữ thập để căng chỉ miệng nòng; cần kéo của pháo được lắp phía dưới loa và cố định bằng bu lông.
1.2.3. Bệ trên
Bệ trên là phần chính của khối tầm (khối lên xuống). Trên bệ có lắp máng pháo, cơ cấu tầm, cơ cấu hướng, cơ cấu cân bằng và lá chắn.
Bệ trên có 2 thành trái và phải, thành bên trái có bệ lắp hộp tầm; cụm chốt hãm tầm. Thành bên phải có bệ lắp cân bằng, vòng răng khớp cố định cơ cấu nâng bánh xe.
Phía trước bệ có 2 ổ lắp cụm bánh xe lăn.
Phía sau bệ có 1 ổ lắp cụm bánh xe lăn.
Phần giữa bệ có đoạn hình ống để lắp trục quay.
Do có 3 cụm con lăn lắp ở bệ trên, nên bình thường mặt tỳ giữa bệ trên và bệ dưới có tồn tại khe hở để quay hướng được nhẹ.
1.2.5. Cơ cấu hướng
* Công dụng: Dùng để lấy góc bắn cho pháo trong mặt phẳng ngang.
* Cấu tạo: Vòng tay quay, các cặp bánh răng thẳng, cặp trục vít – vòng răng hướng và cụm tay gạt giải thoát hướng.
1.2.7. Máng pháo, lá chắn
1.2.7.1. Máng pháo
* Công dụng: Máng pháo dùng để định hướng cho nòng khi lùi, khi đẩy lên và để cố định cán hãm lùi, đẩy lên.
Gắn các cơ cấu, bộ phận truyền chuyển động cho các bộ phận phát hỏa, lên cò lại.
* Cấu tạo: Hộp máng, đường trượt, nắp máng, trục tai máng, vành răng tầm, giá lắp giá ngắm, giá lắp cân bằng.
1.2.7.2. Lá chắn
* Công dụng: Bảo vệ pháo thủ khỏi tác động của mảnh bom đạn trong quá trình thao tác ngắm bắn.
* Cấu tạo: Ba mảnh lá chắn ghép lại, cần nối, các hộp đựng dụng cụ.
1.2.9. Xe pháo - giảm xóc
* Công dụng: Để vận chuyển pháo và giảm xóc cho pháo khi hành quân.
* Cấu tạo: Giảm xóc kiểu trục vặn, ống trục, khuỷu trục và trục bánh xe, 2 bánh xe.
1.2.11. Kích pháo
* Công dụng: Dùng để nâng và hạ pháo khi chuyển thế từ hành quân sang chiến đấu và ngược lại. Kích pháo 122mm - Đ30A là kích thủy lực, được sử dụng phổ biến trong các khí tài quân sự nước ta.
* Cấu tạo: Bơm dầu, lắc tay, thùng dầu, bộ phận kích và bộ phận lò xo với khối định hướng.
1.2.13. Càng pháo
* Công dụng: Làm điểm tỳ cho pháo khi bắn.
* Cấu tạo: Mỗi càng gồm có: Hộp càng, các sắt góc tăng độ cứng bên trong và bên ngoài. ở phần đuôi càng có hàn đế, đuôi càng cố định có hàn hai giá - khung. Ở thế hành quân nòng được cố định với khung này.
1.3. Cấu tạo và hoạt động bộ phận hãm lùi - đẩy lên
1.3.1. Cấu tạo hãm lùi
1.3.1.1. Ống hãm lùi
Ống hãm lùi lắp trên lỗ bên phải của bệ trên hộp khóa nòng sát vào gờ trên của ống. Đai ốc được lắp vào ốc hãm lùi, đai ốc được hãm chống xoay bằng tấm hãm. Tấm này được vặn sát vào bệ máy bằng hai bu lông. Các bu lông này giằng chống tháo bằng dây thép.
Ở phía trước ống hãm lùi có hàn thân bộ phận bịt kín. Đầu sau ống hãm lùi có ren để vặn nắp sau. Mặt trong của ống hãm lùi được mài bóng.
1.3.1.2. Cán hãm lùi cùng piston
Mặt ngoài được mạ crôm, trong rỗng. Đầu cán có lắp vỏ bọc piston bằng đồng, trên có khoan 6 lỗ xiên để dầu chảy qua. Bên trong cán có ba rãnh chiều sâu thay đổi; lệch nhau một góc 120 và nông dần về phía đuôi cán. Các rãnh nông sâu này có tác dụng thoát dầu trong khoang của cán hãm lùi khi đẩy lên, do đó tạo ra lực hãm đẩy lên.
Cán hãm lùi cùng với vỏ bọc piston được đặt trong ống hãm lùi. Đuôi cán lắp vào lỗ trên nắp máng và được cố định bằng đai ốc, đai ốc này sẽ được hãm bằng vít, vít được cố định bằng đệm hãm.
1.3.1.4. Van một chiều và bộ phận bịt kín
Van một chiều ngăn cách phía trước khoang trong piston đầu cán điều tiết. Van này lắp ở đầu cán điều tiết và được ép bằng lò xo, đầu kia của lò xo tỳ vào đai ốc, đai ốc này vặn vào đầu cán điều tiết và hãm bằng chốt chẻ.
1.3.1.6. Bộ phận điều hòa dầu
Đảm bảo cho bộ phận hãm lùi làm việc bình thường trong điều kiện bắn nhiều, bộ phận bù dầu lắp trên máng pháo nằm giữa ống hãm lùi, ống đẩy lên.
Bộ phận bù dầu được bố trí ở giữa các ống của bộ phận hãm lùi, đẩy lên và nằm trên nắp máng bằng 2 bu lông có dây thép hàn. Một đầu có ống cong, đầu kia có gờ và ren trong.
Đai ốc có vòng bịt kín vặn vào phần có ren trong. Bên trong ống bù dầu có piston gồm: thân, áo bọc, doăng với vòng ép và lò xo. Lò xo được ép sát vào doăng nhờ đai ốc, đai ốc này được hãm bằng vòng hãm, doăng tỳ sát vào mặt trong của ống bù dầu và tỳ sát vào thân piston.
Piston bù dầu được ép bằng 2 lò xo, ở giữa và 2 đầu lò xo có đệm cách, trên vòng sau của piston có lắp vòng đàn hổi.
1.3.2. Cấu tạo đẩy lên
Cấu tạo chung của đẩy lên gồm có các bộ phận chính sau: hệ thống ống của hãm lùi, cán đẩy lên và piston đẩy lên, bộ phận bịt kín, bộ phận kiểm tra và bổ sung dầu hơi.
1.3.2.1. Hệ thống ống
* Ống ngoài:
Mặt sau được đậy bằng đáy sau và đáy sau được hàn liền với ống ngoài. Trên đáy sau có lỗ để vặn ống trong. Trên đáy sau có khoan 2 rãnh, 2 rãnh này thông với nhau bằng mòt rãnh khác, đầu thông ra ngoài cùa rãnh này được hàn kín. Rãnh thứ nhất thông qua ống hàn trên đáy sau để nối liền với khoang trong của ống. Ông cong luôn được điền đầy dầu để đảm bảo bịt kín.
Trong rãnh có bộ phận vít đóng mở gổm: Vít đóng mở, doăng ép đệm da và đai ốc. Vít đóng mở dịch chuyển theo phần ren trong của đai ốc ép, sát với mặt tự do mặt côn ở cuối vít để ngăn cách giữa khoang của ống ngoài với rãnh thứ hai. Rãnh này nằm trên nắp để lắp cần 3 chạc.
* Ống trong:
Ống trong được lắp vào trong ống giữa, lúc này đầu trước của ống trong đồng tâm với ống chặn, ống trong được vặn vào đáy sau của ống ngoài.
Mặt trong của ống trong được mạ Crôm và mài nhẵn, mặt ngoài mạ Crôm ở đoạn nằm dưới vòng cao su. Mặt sau của ống trong có vặn nắp đậy, trên nắp đậy có lỗ thông hơi và lưới chắn bụi. Lỗ thông hơi để không tạo nên khoảng chân không phía sau piston đẩy lên khi lùi và không tạo nên đệm cản không khí khi pháo đẩy lên.
1.3.2.2. Cán đẩy lên và piston đẩy lên
* Cán đẩy lên: Cán đẩy lên là cán hình trụ và được mạ Crôm. Đầu trước của cán đẩy lên có ren đút vào lỗ ở nắp phía trước máng pháo có đai ốc cố định, phần giữa có gờ để tháo lắp.
* Piston đẩy lên:
Đầu sau của cán hãm lùi có ren lắp thân piston đẩy lên, piston gồm 3 doăng bát, vòng ép doăng và 2 áo bọc của piston.
1.3.2.3. Bộ phận kiểm tra và bổ sung dầu hơi
Bộ phận kiểm tra và bổ sung dầu hơi lắp ở phía sau ống ngoài đẩy lên.
Gồm có: lỗ ren lắp đồng hồ kiểm tra, van. Ống cong chưa dầu bịt kín.
1.3.3. Hoạt động của hãm lùi- đẩy lên
1.3.3.1. Khi lùi
Dưới tác dụng của áp suất khí thuốc khi bắn, nòng cùng với ống hãm lùi (có cán điều tiết) và ống đẩy lên cùng lùi. Còn cán hãm lùi và cán đẩy lên do cố định vói máng nên không lùi.
Đầu trong của ống hãm lùi - Phần nằm giữa piston và bộ phận bịt kín dầu chảy qua các lỗ nghiêng ở đầu cán hãm lùi. Sau khi chảy qua các lỗ nghiêng này, dẩu chảy theo hai hướng: Phần lớn là qua khe hở giữa vòng điều tiết và cán điều tiết để vào khoang sau của ống hãm lùi. Phần nhỏ còn lại chảy giữa cán điều tiết và mặt trong cán hãm lùi, qua 8 lỗ nghiêng để đi vào khoang trong lòng cán hãm lùi và cán điều tiết để mở van đầu cán điều tiết và tràn vào khoang hãm đẩy lên của cán hãm lùi.
1.3.3.1. Hoạt động của bộ phận bù dầu
Khi bắn với tốc độ lớn, dầu trong hãm lùi bị nóng và nở ra nên có thể gây nên hiện tượng đẩy lên không hết. Để tránh hiện tượng này, trên bộ phận hãm lùi có thêm bộ phận bù dầu để dầu thừa trong hãm lùi chảy vào đó.
Khi đẩy lên còn cách điểm dừng một đoạn ngắn 9 đến 11 mm, gờ của thân bịt kín đè lên đai ốc, đẩy piston dịch chuyển về phía trước, do đó viên bi bị ép về phía trước, lỗ trong thân van được mở ra. Dầu thừa trong khoang hãm đẩy lên của cán hãm lùi chảy qua lỗ này vào thân van và ống nối để tràn vào ống bù dầu, ép piston bù dầu đang bị lò xo đẩy về phía trước.
Khi tốc độ bắn giảm và dầu nguội dần thì dầu sẽ từ ống bù dầu chảy vào ống hãm lùi. Piston ống bù dầu luôn luôn bị lò xo ép sẽ đẩy dầu thừa trở lại khoang hãm đẩy lên và từ đó vào ống hãm lùi.
KẾT LUẬN CHƯƠNG I
Đặc điểm lớn nhất của bộ phận Hãm lùi - đẩy lên pháo 122mm - Đ30A so với các pháo thế hệ trước (85mm - Đ44, 122mm - K38,…) là có thêm bộ phận điều hòa dầu nằm bên ngoài hãm lùi, do vậy chiều dài lùi khi thực hiện phát bắn là không đổi, dẫn đến độ ổn định khi bắn đạt độ chính xác cao.
Qua việc nghiên cứu và tìm hiểu đặc điểm cấu tạo của pháo 122mm-Đ30A và cấu tạo của bộ phận Hãm lùi - đẩy lên ở chương 1 để làm cơ sở cho việc nghiên cứu kết cấu và tính toán lực hãm lùi ở chương 2.
CHƯƠNG 2: TÍNH TOÁN LỰC HÃM LÙI THỦY LỰC ΦE
2.1. Cơ sở tính toán lực hãm lùi trong bài toán ngược lùi
2.1.1. Một số giả thiết của bài toán ngược lùi
- Khoang trong cán hãm lùi luôn chứa đầy dầu.
- Khi lùi (đẩy lên) các dòng dầu là liên tục và không bị gián đoạn.
- Bỏ qua tính nén được của dầu trong quá trình máy hãm lùi làm việc.
- Tốc độ bắn của pháo 122mm-Đ30 không cao nên coi như các hệ số cản dòng và trọng lượng riêng của dầu không thay đổi trong quá trình bắn.
- Lực ma sát không thay đổi trong quá trình lùi của khối lùi.
- Các giá trị không xét đến coi như pháo bị ảnh hưởng bởi hệ số hợp lực ma sát so với trọng lượng khối lùi như lực ma sát bộ phận bịt kín, ảnh hưởng của va chạm trong quá trình đẩy lên…
- Mọi tham số tính toán biến thiên tuyến tính trong các khoảng chia.
2.1.2. Tính toán chuyển động của khối lùi
Chuyển động của khối lùi khi không tính đến lực cản lùi R được gọi là lùi tự do. Chuyển động lùi tự do của khối lùi được bắt đầu đồng thời với sự bắt đầu chuyển động của đầu đạn trong lòng nòng.
Phương trình vi phân tổng quát của chuyển động lùi tự do:
Plg = M0 dW /dt
Trong đó:
- W: - tốc độ lùi tự do;
- Plg:- hợp lực khí thuốc tác dụng lên khối lùi.
2.1.2.1. Tính chuyển động lùi tự do
a) Tính chuyển động lùi tự do trong thời kì thứ nhất
Các giả thiết:
- Khối lượng thuốc phóng được phân bố đều giữa đáy nòng và đáy đạn.
- Tốc độ chuyển động của sản phẩm cháy và các hạt thuốc chưa cháy hết từ tiết diện này tới tiết diện khác của khoảng không gian sau đáy đạn thay đổi theo quy luật tuyến tính. Tốc độ của các hạt thuốc bị lôi kéo theo đầu đạn bằng tốc độ đầu đạn, còn tốc độ của các hạt nằm ở đáy nòng thì bằng tốc độ lùi tự do, nghĩa là một nửa khối lượng thuốc phóng chuyển động với tốc độ bằng với tốc độ của đầu đạn, một nửa khối lượng thuốc phóng chuyển động với tốc độ chuyển động của khối lùi.
Vì trước khi bắn động lượng đã bằng 0 nên sau khi bắn nó cũng bằng 0, cho nên ta có thể viết được các phương trình động lượng của hệ thống tại bất cứ thời điểm nào trong thời kì thứ nhất:
K = (M0 + 0,5ω)W - q + 0,5ω)(v - W) = 0
Trong đó:
M0 - khối lượng của khối lùi
q - khối lượng của đầu đạn
ω - khối lượng của thuốc phóng
v - vận tốc của đầu đạn so với nòng
(v - W) = w - tốc độ chuyển động tuyệt đối của đầu đạn.
Viết lại công thức (2.3), (2.4) như sau:
W = Cm.v; L = Cm.l
Tốc độ lùi khi đạn ra khỏi nòng:
W"∂ = Cm.v0
b) Tính lùi tự do trong thời kì thứ hai
Muốn xác định tốc độ và quãng đường lùi tự do trong thời kì này cần phải lấy
tích phân phương trình (2.1). Nhưng quy luật của hợp lực khí thuốc Plg trong thời kì tác dụng sau cùng vẫn chưa xác định chính xác được.
Khi tính chuyển động lùi ở thời kì này, người ta dựa vào các quy luật giả thiết được biểu thị dưới dạng các biểu thức giải tích mà thường dùng quy luật EL Bravin:
P"lg = P"∂e-τ/b
Trong đó:
P∂ = p∂.S - hợp lực khí thuốc ở thời kì tác dụng sau cùng của khí thuốc..
Để sử dụng quy luật Bravin người ta cho rằng thời gian τ mà trong đó áp suất khí thuốc trong nòng plg giảm đến 0,2MPa là khoảng thời gian của thời kì tác dụng sau cùng của khí thuốc theo quy luật Bravin, khi đó từ công thức (2.5) rút ra được:
Plgτ=pτ.S= p∂.S.e-τ/b
Việc xác định chính xác tham số b phụ thuộc vào hệ số tác dụng của khí thuốc β nhờ vào công thức lý luận và kinh nghiệm mà ta dùng công thức của Slukhotsky:
β = 1,59C0 /v0
Thời kì thứ ba không còn lực khí thuốc nên:
M0= dW/dt = 0
2.1.2.2. Tính chuyển động lùi bị hãm
Chuyển động lùi của khối lùi có tính đến tất cả các lực đặt vào nó được gọi là lùi bị hãm.
Ta coi rằng tốc độ và quãng đường lùi tự do đã được biết. Sự tính toán lùi bị hãm chung quy là xác định tốc độ V và quãng đường lùi X của nòng theo thời gian.
Phương trình vi phân của khối lùi:
Plg- R = M0dV/dt
Trong đó:
V- tốc độ lùi bị hãm
R- hợp các lực cản chuyển động lùi của khối lù: R=Ф+П+Rf - Q0sinφ
Lùi bị hãm chia thành ba thời kì:
- Thời kì thứ nhất (t từ 0 đến ) là thời kì đầu đạn chuyển động trong nòng.
- Thời kì thứ hai (t từ đến tK) là thời kì tác dụng sau cùng của khí thuốc.
- Thời kì thứ ba (t từ tK đến TL) là thời kì lùi quán tính.
2.1.3. Khảo sát bài toán ngược lùi
Trên cơ sở kích thước kết cấu của máy hãm lùi, chủ yếu là các chi tiết tạo ra lực hãm lùi, xác định tốc độ lùi V(X) hay V(t), chiều dài lùi λ, quy luật lực cản lùi R(X) và thời gian lùi TL. Bài toán ngược lùi được giải theo ba thời kì bằng phương pháp gần đúng nhích dần.
Rtb = R + R-1/2
Giả sử tại thời điểm đầu khoảng chia ti-1 ta biết được quãng đường lùi Xi-1, tốc độ lùi Vi-1, lực cản lùi Ri-1. Hãy tính các giá trị đó tại thời điểm cuối của khoảng chia ti là Xi, Vi, Ri.
Lấy tích phân (45) ta được công thức tính quãng đường lùi Xi tại thời điểm cuối của khoảng chia:
Trong lần tính gần đúng thứ nhất, ta lấy lực cản lùi bằng giá trị của nó ở cuối khoảng trước, tức là , từ đó tìm ra được ViI và XiI theo (48), (49). Sau đó tính lực đẩy lên Пi và lực hãm lùi ФE
Tính lực cản lùi RiI theo công thức:
RiI = ФEiI + ПiI + Rf – Q0sinφ
Tính gần đúng lần thứ hai lấy:
RitbII = Ri-1+Ri I/2
Theo RitbII ta lại xác định được ViI, XiI, ФEiII, ПiII, RiII
Tính gần đúng lần thứ ba, thứ tư, … cho đến khi nhận được giá trị Rni khác biệt trong phạm vi cho phép.
2.2. Giải bài toán thuật phóng trong của pháo 122mm-Đ30A
2.2.1. Thông số giải bài toán thuật phóng trong
Cỡ nòng: d = 1,2192dm
Diện tích tiết diện ngang lòng nòng: S = 1,204dm2
Thể tích buồng đốt: W0= 6,85dm3
Áp suất tống đạn: p0 = 30000kG/dm
Trọng lượng đạn: q = 21,76kg
Trọng lượng liều thuốc phóng: 3,8kg
Lực của thuốc phóng: f = 950000kG.dm/kG
Mật độ thuốc phóng: 1,6kG/dm
Cộng tích khí thuốc: 1dm /kG
Xung lượng toàn phần của áp suất khí thuốc: IK = 984kG.S/dm
Số mũ đoạn nhiệt: K = 1,2; = 0,2
Hệ số tính công thứ yếu: 1,118
Hệ số mở rộng buồng đốt: 1,06;
2.2.2. Hệ phương trình thuật phóng trong
- Giải hệ phương trình vi phân, thời kỳ thứ nhất:
Lấy điều kiện đầu t = 0 tại thời điểm mồi cháy thuốc phóng, nghĩa là:
Khi t = 0 thì v = 0, l = 0, đạn chưa chuyển động. p = pmồi, z = 0 thuốc phóng bắt đầu cháy.
Sơ đồ bài toán thuật phóng trong như hình 2.1.
Với : P0 - áp suất tống đạn ban đầu: p0 = 3.104KG/dm2.
Giải hệ phương trình vi phân thời kỳ thứ hai:
Bắt đầu thời kỳ này: Y = 1; z = 1; lY = ll = l0(1-aD)
Với các điều kiện ban đầu: t = tk; v = vk; l = lk
2.2.3. Phương pháp Runge-Kutta giải hệ phương trình vi phân.
dyi/dx□(24&dx)=fi(x,y1.y2,…,yn ).i=1,2,…,n
Với nghiệm ở điểm xm đã biết là yi.m
Để tìm nghiệm tại điểm xm+1 = xm+ h , C.Runge và Kutta đã đưa ra công thức gần đúng với độ chính xác đến 0(h):
yi.m+1 = yi.m + (K1.i + 2K2.i + 2K3.i + K4.i) (2.59)
Trong đó:
K1.i = h.fi(xm, yi.m)
K2.i = h.fi(xm + ,h/2 yi.m + K11/2)
K3.i = h.fi(xm +h/2 , yi.m +K21/2 )
K4.i = h.fi(xm + h, yi.m + K3.i)
Với: h - bước tích phân. Khi tính toán có thể lấy h rất nhỏ để tính chính xác hơn.
2.2.4. Kết quả bài toán thuật phóng trong
Giải hệ phương trình vi phân thuật phóng trong bằng thuật toán Runge-Kuta trên máy tính ta nhận được kết quả là các đồ thị về mối quan hệ giữa áp suất và vận tốc theo thời gian cùng đồ thị về mối quan hệ giữa áp suất và vận tốc theo chiều dài.
Từ đồ thị ta rút ra được các giá trị đặc biệt như sau:
1) Áp suất : Pmax = 2563,2 (kG/ cm ); Vmax = 273,62 (m/s)
tmax = 0,0039 (s); Lmax = 3,6291 (dm)
2) Áp suất : Pk = 2102,1 (kG/ cm ) Vk = 459,06 (m/s)
tk = 0,0055 (s) Lk = 9,6042 (dm)
3) Áp suất : Pd = 556,73 (kG/ cm ) Vd = 679,33 (m/s)
td = 0,0097 (s) Ld = 34 (dm)
Như vậy kết quả Pmax và Vd tính toán được so với tài liệu khai thác trang bị có sai lệch là:
ΔPmax = Pmax(TT) - Pmax(LT) = 2563,2 - 2500 = 63,2 (kG/ cm )
ΔPmax% = = 2,528% < 5%
ΔVd = Vd(LT) - Vd(TT) = 690 – 679,33 = 10,67 (dm/s)
ΔVd% = = 1,546% < 5%
Các sai lệch trên nằm trong giới hạn cho phép.
2.3. Giải bài toán chuyển động lùi của khối lùi
Các số liệu để giải bài toán về chuyển động lùi:
- Cỡ nòng: d = 0,122 m
- Khối lượng đầu đạn: q = 21,76 kg
- Khối lượng thuốc phóng: ω = 3,8 kg
- Vận tốc đầu đạn ứng với pm: vm = 273,62 m/s
- Thời gian ứng với pm : tm = 0,0039 s
- Vận tốc đầu đạn tại miệng nòng:
- Thời gian tại
- Áp suất khí thuốc lớn nhất: pm = 2563,2 kG/cm2
- Quãng đường chuyển động của đầu đạn ứng với pm: lm = 0,363 m
- Mật độ nhồi: Δ = 530 kg/cm3
- Khoảng cách hgh: hgh = 0,9 m
- Hệ số ma sát ở máng định hướng f: f = 0,16
- Hệ số tỉ lệ của lực ma sát so với trọng lượng khối lùi ν: ν = 0,4
Thực hiện tính toán các thông số lùi tự do và lùi bị hãm:
1. Tốc độ và quãng đường lùi tự do vào thời điểm xuất hiện áp xuất khí thuốc lớn nhất và khi đầu đạn bay ra khỏi nòng:
Wm = Cm.vm=0,0193.273,62 = 5,28 (m/s)
Lm =Cm.lm= 0,0193.0,363 = 0,007 (m)
L∂ =Cm.l∂= 0,0193.3,454 = 0,066 (m)
4. Đặc trưng xung lượng của loa hãm lùi và khoảng thời gian của thời kì tác dụng sau cùng của khí thuốc.
χ = - 0,419
τ = 0,036 (s)
b = 0,0064 (s)
6. Các giá trị trung gian của tốc độ lùi và quãng đường lùi tự do:
Wτ = 11,64 (m/s)
Lτ = 0,494 (m)
7. Lực cản lùi ban đầu và lực cản lùi lớn nhất
Lực đẩy lên П0:
9. Tốc độ và quãng đường lùi bị hãm thời kỳ tác dụng sau cùng của khí thuốc.
Tại cuối thời kỳ tác dụng sau cùng của khí thuốc:
Vτ= 8,0 (m/s)
Xτ = 0,416 (m)
10. Chiều dài lùi của nòng
C= 175.103
2.4. Tính toán lực hãm lùi
2.4.1. Thông số ban đầu
Trọng lượng khối lùi Q0: 11800 N
Trọng lượng chiến đấu Qb: 32275 N
Góc tầm giới hạn ổn định jgh: -7
Khoảng cách hgh: 0,9 m
Hệ số ma sát ở máng định hướng f: 0,16
Hệ số tỉ lệ của lực ma sát so với trọng lượng khối lùi: 0,4
Số rãnh hãm lùi n: 3
Đường kính piston trong máy đẩy lên D : 6,2 cm
Đường kính cán piston dc : 2,5 cm
Đường kính của cán điều tiết tại vòng điều tiết: 3,0 cm
Đường kính vòng điều tiết dv: 4,1 cm
Đường kính khoang lòng cán d1: 4,3 cm
Đường kính trong của ống D: 11,5 cm
2.4.2. Kết quả bài toán ngược lùi
- Ở góc tầm -7o ta có kết quả như sau:
+ Lực hãm lùi lớn nhất: ФE = 17,8.104 N tại X = 0,039m
+ Chiều dài lùi: λ = 0,79m
KẾT LUẬN CHƯƠNG II
Qua quá trình nghiên cứu giải bài toán chuyển động lùi để tính toán lực hãm lùi, tôi nhận thấy kết quả nhận được tương đối sát với thực tế. Do quá trình tính toán có nhiều sai số, một số giá trị phải căn cứ trên thực tế mới có thể đưa vào tính toán.
Thông qua bài toán khi kiểm tra kĩ thuật mà đường kính vòng điều tiết lớn hơn 5,5 cm thì cần thay thế để bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng pháo.
CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG QUY TRÌNH KIỂM TRA KĨ THUẬT HỆ HÃM LÙI – ĐẨY LÊN PHÁO 122mm-Đ30A
3.1. Mục đích, yêu cầu việc kiểm tra đánh giá chất lượng
3.1.1. Mục đích
3.1.1.1. Nắm vững chất lượng súng pháo khí tài
Để xem xét cụ thể tình trạng và mức độ hao mòn, rơ lỏng, mất mát, han gỉ, hư hỏng, tình trạng dầu mỡ, tình trạng đồng bộ của từng loại SPKT qua thời gian sử dụng, bảo quản, trên cơ sở nắm chắc chất lượng của từng khẩu pháo, từng khí tài, từ đó đánh giá được khả năng sẵn sàng chiến đấu của SPKT trong đơn vị. Đây là mục đích chủ yếu của công tác kiểm tra kỹ thuật.
Nắm vững chất lượng SPKT là chức năng cơ bản của cơ quan kỹ thuật giúp cho lãnh đạo, Chỉ huy có quyết tâm đúng trong huấn luyện, chiến đấu.
3.1.1.3. Làm cơ sở xây dựng các kế hoạch công tác kỹ thuật được tiến hành chính xác và chủ động
Qua KTKT xác định được khối lượng công việc cần phải làm trong thời gian sắp tới. Qua đó xây dựng được kế hoạch sử dụng, bảo quản, sửa chữa, dự trù xin cấp trên những thứ cần bổ sung cho SPKT một cách chính xác.
Qua KTKT nếu phát hiện các hư hỏng của SPKT phải nghiên cứu tìm ra các biện pháp ngăn ngừa để hạn chế các hư hỏng của SPKT như: Cải tiến cách sử dụng, bảo quản, sửa chữa một cách hợp lý. Đề xuất với cấp trên những vấn đề thuộc phạm vi lãnh đạo chỉ huy như: Chỉnh lý bổ sung các quy tắc, chế độ tiêu chuẩn trong công tác bảo đảm kỹ thuật và sử dụng cho hợp lý hơn.
3.1.1.4. Bồi dưỡng nâng cao trình độ cho cán bộ, nhân viên kỹ thuật và cán bộ, chiến sỹ trong đơn vị
Mỗi lần tổ chức KTKT trong đơn vị là một dịp bồi dưỡng rất tốt về ý thức trách nhiệm, tinh thần yêu quý vũ khí, kiến thức chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ, chiến sỹ trong đơn vị.
Đối với cán bộ, nhân viên kỹ thuật Quân khí qua KTKT còn rút ra được những kinh nghiệm về các mặt trong công tác bảo đảm kỹ thuật, từ đó nâng cao được năng lực nghiệp vụ kỹ thuật v.v…
3.1.2. Yêu cầu
3.1.2.1. Đánh giá chất lượng SPKT một cách thận trọng và chính xác
Yêu cầu cơ bản của công tác KTKT là đánh giá chính xác được chất lượng của SPKT trong đơn vị.
Hiện tượng hao mòn, hư hỏng của SPKT có tính phức tạp phải xem xét, nghiên cứu một cách thận trọng không làm vội vàng, tùy tiện, kết luận đơn giản không chính xác. Nếu đánh giá sai dẫn đến công tác bảo đảm kỹ thuật tiếp theo không đúng, SPKT có thể bị hư hỏng lớn hoặc không bảo đảm kịp thời cho huấn luyện và chiến đấu.
KTKT phải thận trọng, tỉ mỉ, chuẩn xác và khi đánh giá lại càng phải thận trọng và chính xác đúng với yêu cầu kỹ thuật của từng loại SPKT.
3.1.2.3. Kiểm tra kỹ thuật phải nhanh gọn và an toàn
Súng pháo khí tài trong đơn vị nằm rải rác ở nhiều địa điểm khác nhau trong điều kiện cất giữ ở kho, phục vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu do đó việc KTKT cũng như mọi công tác kỹ thuật khác phải làm nhanh gọn, làm nhanh nhưng phải làm đủ các nội dung, làm chính xác chứ không thể chiếu cố yêu cầu này, yêu cầu khác để làm sơ sài, bớt nội dung và không chính xác. Muốn vậy công tác tổ chức chỉ đạo phải sát với thực tế, kế hoạch phải chu đáo, chọn thời cơ tiến hành phải thích hợp v.v…
3.1.2.4. Đăng ký, ghi chép, báo cáo đủ đúng qui định
Khi tiến hành KTKT yêu cầu phải đăng ký, ghi chép đầy đủ những kết quả đã kiểm tra được về tình trạng kỹ thuật của từng loại SPKT vào phiếu KTKT, sổ lý lịch, sổ quản lý kỹ thuật v.v… đồng thời báo cáo đúng quy định lên cấp trên.
KTKT phải thực hiện chính xác, đồng thời phải thống kê chính xác, đầy đủ để có cơ sở theo dõi lâu dài, tổng kết rút ra các vấn đề có tính quy luật.
3.1.2.5. Phải có biện pháp khắc phục sau khi kiểm tra
Sau khi kiểm tra đối với từng loại SPKT có những vấn đề cần khắc phục ngay thì cán bộ và nhân viên kỹ thuật kiểm tra phải nhận xét và hướng dẫn trực tiếp cho người sử dụng, quản lý, việc nhận xét phải chính xác, khách quan thì việc khắc phục mới đúng hướng và đạt kết quả tốt.
3.1.3. Công tác chuẩn bị
Lập kế hoạch kiểm tra cụ thể.
Thành lập tổ kiểm tra kỹ thuật do Trợ lý quân đoàn, lữ pháo binh hoặc trạm sửa chữa phụ trách, các thành viên gồm thợ kiểm tra và người ghi chép tổng hợp.
Chuẩn bị dụng cụ, phụ tùng thay thế đơn giản, những phương tiện dụng cụ kiểm tra cần phải có: đồng hồ đo áp suất, căn lá, ni vô góc bắn, vặn vít, ba chạc, bớm hai tác dụng (hoặc bình khí nén) và dây nối, bộ dụng cụ lùi nòng bằng tay,…
Chuẩn bị 2-3 quyển sổ đăng kí kiểm tra kĩ thuật.
Xác định các nội dung kiểm tra.
Chọn địa điểm kiểm tra thích hợp.
3.2. Quá trình đánh giá chất lượng hệ hãm lùi - đẩy lên
3.2.1. Sơ đồ đánh giá chất lượng hệ hãm lùi - đẩy lên
3..2.1.1.Đánh giá hãm lùi
Quy trình kiểm tra hãm lùi như hình 3.1.
3.2.1.2. Đánh giá đẩy lên
Quy trình kiểm tra đẩy lên như hình 3.2.
3.2.2. Trang bị, dụng cụ dùng trong kiểm tra kĩ thuật
* Ni vô góc bắn:
Công dụng: Dùng để lấy góc bắn của thân pháo (nếu ống cự ly trên máy ngắm bị hỏng).
* Căn lá:
Công dụng: Dùng để đo các khe hở giữa đai ốc của cán hãm lùi và mặt nắp máng pháo và xung quanh giữa các cán của hãm lùi và đẩy lên với lỗ lắn trên máng pháo.
* Bơm hai tác dụng (hoặc bình khí nén) và dây nối:
+ Bơm cao áp 52-Ͷ-035 (bơm hai tác dụng)
Công dụng: Dùng để bơm hơi hoặc bơm dầu vào bộ phận đẩy lên, cân bằng kiểu dầu hơi của pháo.
+ Bình khí nén và dây nối:
* Bộ dụng cụ lùi nòng bằng tay:
Công dụng: Khi không dùng khí nén hoặc bơm hai tác dụng để lùi nòng ta có thể dùng bộ dụng cụ này để lùi nòng nhân tạo bằng tay.
* Các dụng cụ khác: Clê chữ L, clê chữ T, nước xà phòng, can nhựa, giẻ lau, khay đựng chi tiết, mỡ chì, dây gai, chìa vặn 42-27…
3.2.3. Quy trình kiểm tra kĩ thuật
3.2.3.1. Kiểm tra sơ bộ bên ngoài
Các ống hãm lùi và đẩy lên phải được cố định chắc chắn vào bệ giữ trên bệ khóa nòng. Không được có khe hở giữa gờ các ống hãm lùi, đẩy lên và bệ giữ trên hộp khóa nòng. Các đai ốc cố định phải vặn chặt hết cỡ, hãm hết cỡ và có hãm chắc chắn.
3.2.3.2. Kiểm tra hãm lùi - đẩy lên bị rò dầu, xì hơi
- Dùng dụng cụ lùi nòng đẩy cho thân pháo lùi một đoạn
- Quan sát cán hãm lùi - đẩy lên xem có bị dính dầu không.
- Dùng nước xà phòng bôi vào những chỗ nghi ngờ bị xì hơi của bộ phận đẩy lên. Nếu bị xì hơi thì chỗ đó có bong bóng xà phòng. Cụ thể như sau:
+ Kiểm tra có rò dầu ở bộ phận bịt kín cán hãm lùi không. Nếu có là do đai ốc bộ phận bịt kín không vặn chặt hoặc mòn doăng bịt kín.
+ Kiểm tra dò dầu chỗ lắp ren của nắp sau ống hãm lùi. Nếu có là do vòng bịt kín chưa được ép chặt hoặc hỏng.
+ Kiểm tra rò dầu ở ren của đầu nối ống hãm lùi. Nếu có là do vòng bịt kín chưa được ép chặt hoặc hỏng.
- Trả thân pháo về vị trí ban đầu.
3.2.3..4. Kiểm tra số lượng dầu, hơi hãm lùi - đẩy lên
a) Kiểm tra dầu trong hãm lùi.
- Dùng ni vô góc bắn quay thân pháo về góc tầm 3 ÷ 50.
- Dùng chìa vặn 42- 27 mở nút kiểm tra dầu. Phải thấy dầu ngay trong lỗ bù dầu, nếu không thấy phải dùng bơm dầu để bổ sung thêm vào cho đến khi dầu trào ra khỏi lỗ. Trong quá trình bổ sung dầu phải dùng cơ cấu tầm quay cho khối tầm lắc lên xuống trong giới hạn 2o để đẩy không khí ra ngoài.
- Dùng chìa vặn 42 - 27 lắp nút 14 vào.
b) Kiểm tra dầu trong đẩy lên.
- Đóng khóa nòng và quay tầm pháo xuống góc âm 3 ÷ 50.
- Dùng chìa vặn mở 2 nắp ở đầu đẩy lên.
- Dùng chìa vặn nới vít đóng mở ¼ vòng để xả bớt dầu bịt kín trong ống rồi lập tức vặn chặt vít lại.
- Quay tầm pháo về vị trí cân bằng.
- Dùng chìa vặn nới vít đóng mở ra một vòng, đọc áp suất theo vạch khắc trên đồng hồ áp suất, ghi lại áp suất (P1), sau đó đóng vít đóng mở vào.
- Tiếp tục lùi nòng về sau cho đến khi mặt cắt sau của bệ trước trùng với vạch thứ 2 có đánh số 250 trên đường trượt bên trái máng pháo.
- Theo áp suất 2 lần đọc trên đồng hồ đo áp suất, xác định số lượng dầu trong đẩy lên theo bảng gắn trên lá chắn phụ.
- Muốn vậy ta thực hiện như sau:
+ Tìm giao điểm giữa đường thẳng tương ứng áp suất P2 và đường ngang tương ứng áp suất P1.
+ Nếu giao điểm nằm trong giới hạn 2 đường xiên trên bảng thì dầu đủ, nếu nằm trên đường phía trên là dầu thừa, cần xả bớt, nếu nằm dưới đường phía dưới là dầu thiếu, cần bổ sung.
+ Lượng dầu thừa thiếu xác định bằng khoảng cách của giao điểm đến đường xiên trên bảng, mỗi ô tương ứng 0,2 lít.
- Muốn bổ sung dầu ta dùng bơm hai tác dụng theo thứ tự sau:
+ Tháo đồng hồ đo áp suất ra và lắp nắp vào ba chạc. Tháo nút ra khỏi nhánh kia của ba chạc và lắp ống nối cao su của bơm vào.
+ Rót vào ca một lượng dầu nhiều hơn lượng dầu cần bổ sung tính theo bảng là 0,1 lít. Đặt van của bơm về vị trí bơm dầu rồi lắc bơm 4-5 lần.
+ Nới vít đóng mở ra 2 - 3 vòng, bơm dầu vào đẩy lên và đóng vít lại.
+ Kiểm tra lại lượng dầu trong đẩy lên theo bảng. Nếu đủ rồi thì vặn chặt vít đóng mở, tháo ba chạc và đồng hồ đo áp suất, lắp 2 nút vào đầu đẩy lên.
c) Xác định áp suất trong đẩy lên.
- Quay tầm pháo về góc âm.
- Dùng chìa vặn mở 2 nút đầu đẩy lên.
- Dùng chìa vặn nới vít đóng mở ¼ vòng, xả dầu bịt kín trong ống cong và đóng vít đóng mở lại.
- Lắp ba chạc, tháo nắp một nhánh trên ba chạc và gắn đồng hồ đo áp suất vào.
- Dùng chìa vặn chuyên dùng từ từ mở vít đóng mở ra một vòng và xác định áp suất theo kim chỉ của đồng hồ đo. Sau đó vặn vít đóng mở.
3.2.4. Kiểm tra bắn đạn nước
3.2.4.1. Quy định bắn đạn nước
- Bắn đạn nước dùng để kiểm tra chất lượng bảo dưỡng sửa chữa những bộ phận sau đây:
- Bộ phận hãm lùi, đẩy lên;
- Bộ phận bán tự động;
- Sự cố các mối liên kết, lắp ghép trong pháo;
- Kiểm tra giá pháo như càng pháo, hàn nối,...
Bắn đạn nước không kiểm tra sức bền của nòng pháo, cho nên khi cần thiết bắn thử độ bền của nòng thì theo qui định kỹ thuật chung và dùng đạn liều nguyên hoặc liều tăng cường để thử nghiệm.
3.2.4..2. Điều kiện kỹ thuật bắn đạn nước
- Pháo trước khi bắn thử phải qua kiểm tra kỹ thuật do kiểm nghiệm viên kiểm tra xác nhận và đạt qui định kỹ thuật của pháo đó.
- Pháo đã qua kéo thử bộ phận hãm lùi đẩy lên (làm lùi nòng nhân tạo) 3 lần với độ lùi dài nhất. Bộ phận hãm lùi đẩy lên chuyển động đều đặn, dứt khoát không có tiếng kêu.
- Nếu loại pháo có loa hãm lùi khi bắn đạn nước phải tháo loa hãm lùi, còn khi bắn đạn thật thì không phải tháo.
- Đạn nước dùng để bắn thử gồm có: Ống thuốc phóng liều nguyên, nút gỗ đầu gỗ và nước sạch.
- Đầu nút gỗ làm bằng gỗ thường, không cứng quá, đảm bảo kín không nứt, thớ dọc.
- Phải dùng máy tháo lắp đạn để tháo đầu đạn. Cấm tháo bằng các phương pháp gõ đập, cặp ê tô,...
KẾT LUẬN
Sau khi nghiên cứu kỹ nội dung và nhiệm vụ đồ án môn học được giao. Với kiến thức đã được học tại trường, cùng với sự nỗ lực cố gắng của bản thân, sự giúp đỡ tận tình của các giáo viên của Bộ môn. Tôi đã hoàn thành nhiệm vụ của đồ án với các nội dung theo quy định. Cụ thể là:
Chương 1: Giới thiệu chung về pháo 122mm-Đ30A và bộ phận hãm lùi - đẩy lên.
Chương 2: Thực hiện nghiên cứu, tính toán được quy luật của lực hãm lùi thủy lực ФE.
Chương 3: Xây dựng quy trình kiểm tra kĩ thuật hệ hãm lùi - đẩy lên pháo 122mm-Đ30A.
Qua quá trình làm đồ án các nội dung đã được nghiên cứu, chính xác hóa, mô hình hóa dựa trên các nguồn tài liệu có sẵn để góp phần làm cho nội dung được sinh động hơn. Thay vì chương 1 trước đây sử dụng các hình vẽ đen trắng thì trong đồ án này, tôi đã thay thế hầu hết bằng các hình vẽ không gian ba chiều có màu sắc rõ ràng, thể hiện rõ được cấu tạo đến từng chi tiết. Kết quả tính toán cũng cho thấy chiều dài lùi của pháo bằng với giới hạn dưới, đây là điều cần nên tránh vì nó ảnh hưởng tới chuyển động của pháo khi đẩy lên. Thông qua quá trình tính toán cũng cho ta có thể phát hiện những nguyên nhân ảnh hưởng tới chuyển động khi lùi và khi đẩy lên của khối lùi như: Pháo lùi ngắn đẩy lên chậm hoặc đẩy lên không đến nơi là do dầu trong máy hãm lùi đẩy lên đặc, mỡ đặc trên đường trượt của pháo; lùi bình thường, đẩy lên không đến nơi, đẩy lên có tiếng kêu do áp suất trong đẩy lên thiếu, ống bù dầu không hoạt động, van đầu cán điều tiết không hoạt động; lùi dài đẩy lên có tiếng kêu do thiếu dầu trong hãm lùi; lùi dài đẩy lên bình thường do kim chỉ độ lùi hỏng, thiếu dầu trong hãm lùi; lùi dài đẩy lên không đến nơi do áp suất đẩy lên thiếu không đủ dầu, chất lượng các doăng bịt kín giảm.
Một phần vì năng lực còn hạn chế nên còn nhiều nội dung tôi chưa thể
hoàn thiện ở chương 2, chương 3 cụ thể là còn một số điểm tính toán còn chưa chính xác tuyệt đối, một số hình ảnh về quy trình kiểm tra kĩ thuật hãm lùi, đẩy lên còn thiếu sót do cơ sở vật chất còn hạn chế, hi vọng rằng trong tương lai dưới sự hướng dẫn của các thầy trong khoa có thể giúp các học viên khóa sau hoàn thiện các phần mà tôi chưa thực hiện để đồ án được hoàn thiện hơn, góp phần vào quá trình giảng dạy được chất lượng hơn.
Qua công việc nghiên cứu này, đã giúp tôi củng cố vững chắc hơn về kiến thức các môn chuyên ngành về nguyên lý và cấu tạo, hoạt động của pháo mặt đất nói chung và pháo 122mm - Đ30A nói riêng. Bên cạnh đó cũng trau dồi thêm khả năng về phương pháp nghiên cứu khoa học, công tác chuẩn bị về phương tiện, vật chất phục vụ cho quá trình nghiên cứu.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Cục Quân khí, Binh khí PMĐ, Pháo nòng ngắn 122mm – Đ30A, năm 2002.
2. Phan Ngọc Phương, Giáo trình thuật phóng trong, Trường Sĩ quan Kỹ thuật quân sự, năm 2016.
3. Khoa vũ khí, Bảng tra số liệu pháo mặt đất, Trường Sĩ quan kĩ thuật quân sự, năm 1972.
4. Khổng Đình Tuy, Cơ sở thiết kế hệ thống pháo, Học viện Kỹ thuật quân sự, năm 2009.
"TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ ĐỒ ÁN"