MỤC LỤC
MỤC LỤC…………………………...…………………………………….........................................................................……i
LỜI NÓI ĐẦU…………………………………………………………….........................................................................……ii
CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO SÚNG TRƯỜNG 7,62mm - SVD...........................................................................1
1.1. Công dụng................................................................................................................................................................1
1.2. Tính năng kĩ chiến thuật của súng trường 7,62mm – SVD..................................................................................1
1.3. Đặc điểm cấu tạo súng trường 7,62mm - SVD......................................................................................................2
1.3.1. Đặc điểm cấu tạo....................................................................................................................................................2
1.3.2. Công dụng và cấu tạo một số bộ phận chính của súng........................................................................................ 2
1.4. Hoạt động của súng...............................................................................................................................................12
Kết luận chương 1...........................................................................................................................................................14
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ TÍNH TOÁN HIỆU CHỈNH BỘ PHẬN NGẮM...............................................................................15
2.1. Khái quát chung về hiệu chỉnh bộ phận ngắm....................................................................................................15
2.2. Khảo sát bài toán thuật phóng ngoài....................................................................................................................17
2.2.1. Thành lập hệ phương trình vi phân chuyển động..................................................................................................17
2.2.2. Hệ phương trình theo biến số x.............................................................................................................................18
2.2.3. Sử dụng phương pháp số để giải để giải phương trình vi phân chuyển động của khối tâm đạn..........................20
2.2.4 Ứng dụng phần mềm matlab để giải hệ phương trình vi phân...............................................................................21
2.3. Cơ sở tính toán hiệu chỉnh................................................................................................................................... 24
2.4. Các phương pháp hiệu chỉnh bộ phận ngắm cơ khí...........................................................................................27
Kết luận chương 2...........................................................................................................................................................32
CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG QUY TRÌNH KIỂM TRA HIỆU CHỈNH SÚNG TRƯỜNG BẮN TỈA 7,62mm - SVD..............33
3.1. Quy định kỹ thuật và an toàn khí bắn...................................................................................................................34
3.1.1. Mục đích và thời cơ...............................................................................................................................................34
3.1.2. Yêu cầu kỹ thuật....................................................................................................................................................35
3.2. Thứ tự các bước tiến hành bắn kiểm tra hiệu chỉnh súng.................................................................................35
3.2.1 Công tác chuẩn bị...................................................................................................................................................36
3.3. Nội dung kiểm tra hiệu chỉnh.................................................................................................................................43
3.2.1. Hiệu chỉnh bộ phận ngắm cơ khí...........................................................................................................................43
3.2.2. Hiệu chỉnh bằng kính ngắm quang học.................................................................................................................45
Kết luận chương 3...........................................................................................................................................................59
ĐÁNH GIÁ KẾT LUẬN....................................................................................................................................................60
TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................................................................................................................62
PHỤ LỤC.........................................................................................................................................................................63
LỜI NÓI ĐẦU
Trong chiến đấu con người là yếu tố cơ bản quyết định thắng lợi của một trận đánh. Nhưng bên cạnh đó vũ khí trang bị kỹ thuật cũng đóng một vai trò hết sức quan trọng và không thể thiếu được.
Trong quá trình khai thác, sử dụng vũ khí tự động nói chung và súng trường nói riêng, thì việc tìm hiểu đặc điểm cấu tạo và việc xây dựng quá trình kiểm tra hiệu chỉnh là một trong những vấn đề quan trọng và cơ bản cần phải giải quyết. Vì hiện nay chưa có một qui trình kiểm tra hiệu chỉnh nào được xây dựng cho súng trường, số lượng tài liệu hết sức hạn chế. Xuất phát từ những đòi hỏi trên, trên cơ sở các kiến thức được trang bị trong quá trình học tập, tôi tiến hành chọn đồ án với nội dung: “Nghiên cứu xây dựng qui trình kiểm tra, hiệu chỉnh súng trường bắn tỉa 7,62mm SVD” với mục tiêu: Tiến hành khảo sát cụ thể về đặc điểm kết cấu của súng. Tìm hiểu về cơ sở lí thuyết hiệu chỉnh súng bộ binh nói chung để từ đó xây dựng qui trình hiệu chỉnh cho súng trường bắn tỉa 7,62mm SVD.
Nội dung nghiên cứu của đồ án gồm 5 phần:
Phần 1: Lời nói đầu
Phần 2: Chương 1: Đặc điểm cấu tạo súng trường bắn tỉa 7,62mm SVD
Phần 3: Chương 2: Cơ sở tính toán hiệu chỉnh bộ phận ngắm
Phần 4: Chương 3: Xây dựng qui trình kiểm tra hiệu chỉnh súng trường bắn tỉa 7,62mm SVD
Phần 5: Đánh giá, kết luận
Nội dung đồ án đã đáp ứng đúng, đủ các yêu cầu đề ra, tuy nhiên trong quá trình thực hiện đồ án, do thời gian và kiến thức có hạn nên nội dung còn nhiều vấn đề chưa nghiên cứu sâu. Kính mong sự đóng góp của các thầy giáo và các đồng nghiệp để đồ án được hoàn thiện hơn.
CHƯƠNG 1:
ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO SÚNG TRƯỜNG 7,62mm - SVd
1.1. Công dụng
- Súng bắn tỉa SVD là sản phẩm của nhà thiết kế Yevgeny Dragunov. Sau khi trải qua các cuộc thử nghiệm khắt khe, mẫu thử nghiệm được chấp nhận đưa vào trang bị trong quân đội Liên Xô từ năm 1963. Lô súng bắn tỉa SVD sản xuất thử nghiệm đầu tiên được tiến hành vào năm 1963 với 200 khẩu.
- SVD thuộc loại súng trường bán tự động hoạt động theo nguyên lý trích khí ngắn với bệ khóa nòng gắn khóa nòng xoay. Khóa nòng của SVD có 3 rãnh để sử dụng trong việc đẩy vỏ đạn ra ngoài cũng như nạp viên đạn mới vào buồng đạn.
- SVD sử dụng cỡ đạn 7.62x54mm, hộp tiếp đạn 10 viên. Súng được trang bị kính ngắm quang học tháo rời PSO-1.
- SVD có chiều dài tổng thể 1225mm. Nòng súng dài 620mm với SVD tiêu chuẩn, 565mm với SVD-S, 600mm với SVU.
1.2. Tính năng kỹ chiến thuật của súng trường 7,62 mm - SVD
- Cỡ nòng: 7,62 mm
- Số rãnh xoắn: 4 rãnh
- Khối lượng súng không đạn: 4,3 kg
- Chiều dài súng khi dương lê: 1370 mm
- Chiều dài đường ngắm cơ bản: 587 mm
- Sơ tốc đầu đạn v0: 845 m/s
- Tầm bắn hiệu quả 800 m
- Tầm bắn ghi trên thước ngắm: 1200 m
- Tầm bắn ghi trên KNQH: 1300 m
1.3. Đặc điểm cấu tạo súng trường 7,62 mm - SVD
1.3.1. Đặc điểm cấu tạo
- Súng tự động nạp đạn theo nguyên lý trích khí thuốc, piston lùi ngắn làm chuyển động các bộ phận của súng.
- Bộ phận khoá nòng kiểu quay.
- Bộ phận cò chỉ bắn được phát một, búa đập vồng dùng năng lượng lò xo riêng.
- An toàn theo kiểu chẹn tay cò, chẹn đuôi lẫy búa và chặn đường lùi của khoá nòng. An toàn chống nổ sớm bằng cần bảo hiểm.
1.3.2. Công dụng và cấu tạo một số bộ phận chính của súng
a. Nòng súng
- Định hướng cho đầu đạn chuyển động.
- Cùng với vỏ đạn tạo thành buồng đốt thuốc phóng.
- Tạo cho đầu đạn một sơ tốc v0.
- Tạo cho đầu đạn quay để ổn định trong quá trình bay.
- Ngoài ra nòng còn dung để liên kết và định vị các chi tiết khác.
c. Bộ phận Khóa nòng
- Để khóa chắc phía sau nòng khi bắn.
- Đẩy đạn vào buồng đạn và rút vỏ đạn ra khỏi buồng đạn.
- Truyền chuyển động cho các bộ phận khác: Nén lò xo đẩy về, giương búa…
- Cấu tạo gồm: bệ khóa và thân khóa.
d. Bộ phận đẩy về
- Để tạo ra năng lượng đẩy bộ phận khóa nòng về trước sau mỗi phát bắn.
g. Bộ phận tiếp đạn và báo hết đạn
- Để chứa đạn và tiếp đạn cho súng bảo đảm cho súng bắn liên thanh.
- Giữ khóa nòng ở phía sau khi súng bắn hết đạn.
j. Bộ phận ngắm cơ khí
- Bộ phận ngắm dùng để ngắm bắn cho súng ở các cự ly khác nhau.
* Cấu tạo:
- Bộ phận ngắm kiểu bệ vồng, bao gồm đầu ngắm lắp phía đầu nòng và thước ngắm lắp trên hộp khóa nòng.
- Phần đầu ngắm gồm: bệ đầu ngắm, bệ di động, đầu ngắm, chốt hãm và trục chốt hãm.
+ Cơ cấu đầu ngắm cũng với cơ cấu thước ngắm để lấy đường ngắm cơ bản.
+ Đầu ngắm có ren, được xẻ rãnh để lắp với bệ di động, bước ren 0,75 mm.
- Phần thước ngắm gồm: Bệ thước ngắm, thước ngắm, nhíp, du tiêu, núm hãm và lò xo.
+ Trên bệ thước ngắm có biên hình cam biểu diễn mối quan hệ giữa tầm bắn với góc bắn (theo bảng bắn).
+ Thước ngắm liên kết với bệ thước ngắm bằng trục được gia công liền lọt vào các lỗ trên bệ thước ngắm. Phía sau thước ngắm có khe ngắm. Trên thân thước ngắm co khe thước ngắm để cùng với đầu ngắm lấy đường ngắm khi bắn, bên phải có khấc để núm hãm du tiêu lọt vào cố định du tiêu vơi thước ngắm.
k. Kính ngắm quang học I17CO-I (PSO - 1)
* Công dụng:
- Kính ngắm PSO-1 được dùng để lắp vào súng trường bắn tỉa SVD, tiêu diệt mục tiêu từ 1000m trở lại.
- Vì có độ chính xác khá cao nên thường được gọi là kính ngắm súng trường thiện xạ. Ngoài mục đích ngắm bắn mục tiêu, trên kính khắc vạch còn có vạch khắc dùng để đo cự ly từ mục tiêu đến súng.
* Thông số kỹ thuật:
- Độ phóng đại: 3,5x
- Thị giới: 4o30’
- Phạm vi ngắm bắn: 1 ÷ 1000m
- Phạm vi điều chỉnh hướng 00-00 00-10
- Trị số vòng số cự ly: 100 m
- Trị số vành số hướng: 0-01
* Cách sử dụng kính ngắm SVD:
- Lắp kính ngắm vào súng sao cho rãnh trên kính ngắm khớp với rãnh trên súng và đẩy mạnh về phía trước. ( Hình 1.23)
- Sau khi đẩy về phía trước tới vị trí cố định, dùng tay khóa chốt trên kính ngắm quang học để cố định kính ngắm với súng. ( Hình 1.24 )
- Kiểm tra độ chắc chắn sau khi lắp kính ngắm quang học vào súng, tránh lơ lỏng ảnh hưởng tới quá trình bắn kiểm tra hiệu chỉnh súng.
1.4. Hoạt động của súng
Chuyển động của các bộ phận khi bắn
- Bóp cò: Đuôi tay cò chuyển động vể sau, đầu tay cò gục xuống, thanh kéo dịch chuyển về sau, lò xo tay cò nén lại.
Khấc kéo của thanh kéo mắc vào khấc kéo của lẫy búa, kéo lẫy búa quay xuống, làm cho khấc giương búa của đầu búa và lẫy búa rời nhau, búa được giải phóng, lò xo búa giãn, đẩy búa quay lên đập vào đuôi kim hỏa, phát hỏa cho đạn.
+ Móc đạn rút vỏ đạn ra khỏi buồng đạn, kéo về sau, gặp mấu hất đạn ở bên trái hộp khóa nòng; hất vỏ đạn sang phải ra ngoài.
Do tay ta vẫn bóp cò, nên thanh kéo ở phía sau, lò xo tay cò vẫn bị xoắn, cho nên khi búa ngã về sau, phá thế đối chiếu giữa hai khấc kéo của thanh kéo và lẫy búa. Lẫy búa quay lên nhờ lò xo nhánh dài của búa, để sẵn sàng giữ búa ở thế giương.
- Muốn bắn phát tiếp theo, ta phải thả tay cò, lò xo tay cò giãn, trả tay cò và thanh kéo về phía trước, đồng thời nâng đầu thanh kéo lên để khấc kéo ở thanh kéo đối chiếu với khấc kéo của lẫy búa, lúc này súng ở thế đợi bắn, cứ như vậy cho đến khi bắn hết đạn hoặc thả tay cò.
- Trường hợp thả tay cò, hộp tiếp đạn vẫn còn đạn:
+ Bộ phận khóa nòng ở phía trước, lò xo đẩy về giãn, búa bị lẫy búa giữ lại ở thế giương lò xo búa nén.
+ Trong buồng đạn có đạn.
+ Súng ở thế đợi bắn, vì vậy để bảo đảm an toàn, phải đóng khóa an toàn lại.
- Muốn bắn tiếp, ta phải tháo hộp tiếp đạn hết đạn ra, lắp hộp tiếp đạn có đạn vào súng, kéo bệ khóa nòng về sau một đoạn, thả tay kéo bệ khóa nòng, bệ khóa lao mạnh về trước đẩy viên đạn ở vị trí tống đạn vào buồng đạn.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Chương 1 đã phần nào khái quát, giới thiệu chung về súng trường bắn tỉa 7,62mm. Bên cạnh đó, còn giới thiệu về đặc điểm cấu tạo, tính năng kỹ chiến thuật của súng; Tìm hiểu công dụng, thông số kĩ thuật, cấu tạo của bộ phận ngắm cơ khí và bộ phận ngắm quang học của súng trường SVD. Tìm hiểu về cách sử dụng thước ngắm. Việc nắm được kiến thức về cự ly bắn khi sử dụng thước ngắm có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng hoàn thành nhiệm vụ của xạ thủ. Nên bộ phận ngắm và công tác hiệu chỉnh cho súng được đặt ở vị trí vô cùng quan trọng. Làm cơ sở cho quá trình hiệu chỉnh súng đạt được hiệu quả cao nhất.
CHƯƠNG 2:
CƠ SỞ TÍNH TOÁN HIỆU CHỈNH BỘ PHẬN NGẮM
2.1. Khái quát chung về hiệu chỉnh bộ phận ngắm
Hiệu chỉnh bộ phận ngắm trên súng là quá trình kiểm tra, hiệu chỉnh trục ngắm đảm bảo đường đạn của phát bắn đạt độ chính xác cần thiết theo quy định.
Tùy theo từng loại súng cụ thể mà phương pháp tính toán, xác định hiệu chỉnh bộ phận ngắm sẽ khác nhau. Tuy nhiên khi tính toán lượng hiệu chỉnh đều phải căn cứ vào bảng bắn. Bảng bắn của từng loại súng được xây dựng trên cơ sở bài toán thuật phóng ngoài, kết hợp với các điều kiện khí tượng thực tế và được điều chỉnh thông qua các hệ số hiệu chỉnh.
- Đặc điểm xạ kích của những súng bộ binh thông thường trong lòng nòng có rãnh xoắn, cỡ nòng nhỏ từ 5,56 đến 14,5mm là sử dụng đoạn gần như thẳng của đường đạn ngoài nòng trong chiến đấu (được quy ước là đoạn thẳng hay đường đạn thẳng).
- Bộ phận ngắm cơ khí hay quang học của loại này đều được thiết kế theo đường đạn thẳng, đoạn thẳng này gần bằng 0,5 chiều dài của toàn bộ đường đạn tính từ miệng nòng.
- Áp dụng nguyên lý con quay để ổn định đạn trên đường bay, nên đạn có độ ổn định và đạt độ chính xác cao.
- Hiệu quả chiến đấu được tính theo điểm chạm của đầu đạn, dùng để sát thương và tiêu diệt các mục tiêu ở cự ly bắn bằng sức xuyên của đầu đạn vì vậy loại này có yêu cầu rất cao về độ chính xác của điểm chạm.
2.2. Khảo sát bài toán thuật phóng ngoài
2.2.1. Thành lập hệ phương trình vi phân chuyển động của khối tâm đạn
M(t).V = P + Rx +m(t)g (1)
Trong đó:
P: là phản lực và vì là đạn súng.
Rx: là lực cản chính diện của không khí.
Q = m(t).g: là trọng lực tác dụng lên đạn.
Chiếu phương trình (2) lên phương pháp tuyến, ta có:
m(t)JN = -m(t)g.cosθ (4)
Hệ phương trình vi phân chuyển động cho đạn súng được lập với các thông số: μ=0; Qa = q = 0,0096(kG); ca = c = (id2)/q 103 = 4,8387
2.2.3. Sử dụng phương pháp số để giải phương trình vi phân chuyển động của khối tâm đạn
a. Các thông số đầu vào
- Cỡ súng pháo d = 0,00762 m;
- Trọng lượng đầu đạn q = 0,0096 kG;
- Sơ tốc đầu nòng v0 = vd = 845 m/s;
- Hệ số hình dạng i = 0,8 ;
- Góc phóng θ0 = 300.
b. Các thông số đầu ra cần tính toán
- Vận tốc: V - Tầm xa: x
- Góc phóng: θ - Độ cao: y
Với những số liệu đầu vào chúng ta xác định được quan hệ giữa các phần tử thuật phóng: x, y, V, t, θ.
- y - x: mối quan hệ giữa độ cao theo tầm bắn. Mối quan hệ này được thể hiện trong đồ thị quỹ đạo đường đạn.
- V - x: mối quan hệ tốc độ theo tầm bắn (đồ thị V(x)).
c. Giải hệ phương trình vi phân bằng phương pháp Runge-Kutta
Có nhiều phương pháp tích phân số có thể áp dụng để giải bài toán cơ bản của thuật phóng ngoài như phương pháp Euler,Euler cải tiến, Euler - Cauchy,… tuy nhiên phương pháp Runge-Kutta đang được sử dụng rộng rãi và dễ dàng lập chương trình cho máy tính điện tử nên ta dùng phương pháp này để giải bài toán cơ bản thuật phóng ngoài.
Tính các hằng số:
- Hệ số phóng:
Ca = C0 = id2/q103.=(0,8.(7,62.10-3 )^2)/0,0096.103 = 4,8387
- Hệ số hình dạng đạn. Đối với đạn súng bộ binh i=0,8.
Giải hệ phương trình (9) với điều kiện ban đầu là:t = t0 = 0; x = 0; y = 0; θ= θ0 = 300; π(y) = 1
Chọn bước tích phân: h = 10.
2.2.4. Ứng dụng phần mềm matlab để giải hệ phương trình vi phân
a. Khảo sát với góc
Với phần mềm Matlab, ứng với góc ta biểu diễn được đồ thị tầm cao và vận tốc theo thời gian như sau (Bảng kết quả ở phần 2.4.3).
c. Kết quả thuật phóng ứng với góc θ0 = 300
Sử dụng code Matlab (trình bày ở phần phụ lục) kết quả đưa ra ở cửa sổ Command Windown cho ta những thông số đặc trưng như bảng dưới
2.3. Cơ sở tính toán hiệu chỉnh
Khi bắn tọa độ đầu đạn trong không gian được xác định bởi 3 chiều là cự ly, độ cao của đường đạn và hướng bắn. Để chỉnh cho đường đạn được trúng đích với mỗi cự ly bắn sẽ tương ứng với một thời gian bay của đạn là (t) và tọa độ của đầu đạn sẽ tụt xuống một lượng là gt2/2 (khi ta bỏ qua lực cản của không khí). Do đó để giải quyết lượng tụt này nòng súng phải đưa chếch lên cao hơn đường ngắm 1 góc α, góc này được gọi là góc tầm. Ứng với mỗi giá trị α cho ta một cự ly ngắm bắn được tính toán theo thuật phóng ngoài, cự ly càng xa thì góc α càng lớn. Để đảm bảo phát bắn trúng mục tiêu theo yêu cầu cần phải xác định góc ngắm bắn hợp lý. Góc ngắm của bộ phận ngắm được xác định theo công thức:
ai = qi - g + Dai (1)
Trong đó:
ai : là góc ngắm của thiết bị ngắm;
qi : là góc phóng của đầu đạn;
g : là góc nẩy của súng;
∆αi : là lượng bù cho góc ngắm do ảnh hưởng bởi khoảng cách từ đỉnh đầu ngắm của thước ngắm cơ khí tới trục lòng nòng súng và tới miệng nòng súng. Để phục vụ cho các nội dung trình bày dưới đây, ta dựng hình 2.5 biểu diễn mô tả tư thế của thước ngắm cơ khí trên súng.
Trong đó ý nghĩa một số đại lượng và kích thước chính như sau:
s-s: là trục lòng nòng súng trước khi đầu đạn bay ra khỏi miệng nòng;
n-n: là mặt phẳng miệng nòng;
C : là tâm miệng nòng;
DC : là vị trí thăng bằng ngang của trục lòng nòng;
A : là đỉnh đầu ngắm của thước ngắm cơ khí;
b1 : là khoảng cách từ đỉnh đầu ngắm A tới miệng nòng n-n;
h1 : là chiều cao của đỉnh đầu ngắm A so với trục lòng nòng s-s;
B0 : là khe ngắm ở vị trí thước ngắm 0;
AB0 : là trục ngắm (đường ngắm cơbản) của thước ngắm cơ khí;
B1 , B2 , B3 … : là vị trí của khe ngắm ở các thước ngắm 1, 2, 3, … còn lại;
Góc ngắm là góc được tạo bởi đường ngắm của thước ngắm bất kì với đường ngắm cơ bản AB0 của thước ngắm cơ khí có đỉnh tại đỉnh đầu ngắm A (ví dụ: a3 – góc ngắm ở thước ngắm 3 của thước ngắm cơ khí). Góc ngắm và công thức (1)
chỉ được xét trong mặt phẳng tầm.
Công thức (1) sẽ có dạng sau:
ai = qi - g + Dai = ji + Dai (2)
Trong đó:
ji = qi - g (3)
Trong (2) và (3): ji : là góc nâng của nòng tương ứng với tầm bắn di.
Để lấy được các góc nâng ji khác nhau cho nòng, trên súng được trang bị thước ngắm cơ khí (hoặc thêm cả kính ngắm quang học).
2.4. Các phương pháp hiệu chỉnh bộ phận ngắm cơ khí
Phương pháp trực tiếp:
Phương pháp bắn dùng để hiệu chỉnh các vũ khí bộ binh loại 1, gồm các bước sau:
- Đặt bia cách miệng nòng theo một khoảng quy định ( 100 m)
- Ngắm theo bảng bắn quy định, bắn theo từng loạt vào bia mỗi loạt từ 3-4 viên ( bắn phát một )
- Sau khi bắn xong ta tiến hành làm các bước như sau
Phần 1: Tiến hành đo trên bia để xác định điểm trúng trung bình
Quan sát điểm chạm trên bia, yêu cầu tối thiểu phải có từ 2 ÷ 3 viên đạn nằm trong vòng kiểm tra độ chụm để ta xác định điểm trúng trung bình thuận tiện và tương đối chính xác.
Điểm trúng trung bình được xác định như sau:
+ Điểm trúng trung bình của 2 nốt đạn trên bia là điểm giữa của đoạn thẳng nối hai nốt đạn đó (hình 3.3a).
+ Điểm trúng trung bình của 3 nốt đạn trên bia là điểm nằm trên đoạn thẳng nối từ ĐTTB của hai nốt đạn trên đến nốt đạn thứ 3 và nằm cách ĐTTB của hai nốt đạn trên một khoảng bằng 1/3 chiều dài đoạn thẳng đó (hình 3.3b).
+ Điểm trúng trung bình của 4 nốt đạn được xác định bằng 2 cách:
Cách 1: điểm trúng trung bình của 4 nốt đạn là giao điểm của các đoạn thẳng nối các nốt đạn đối xứng với nhau (hình 3.3c).
Cách 2: điểm trúng trung bình của 4 nốt đạn là điểm giữa của đoạn thẳng nối điểm giữa của các đoạn thẳng nối các nốt đạn (hình 3.3d).
Xác định độ chụm cho phép và số đạn lạc:
* Độ chụm cho phép:
- Mỗi một loại súng có một độ chụm cho phép khác nhau.
- Độ chụm cho phép thể hiện phạm vi tản mát của súng khi bắn ứng với một cự ly nhất định.
* Xác định số đạn lạc:
Cách xác định nốt đạn lạc như sau:
- Khi bắn 4 viên mà có một nốt đạn nằm ngoài vòng kiểm tra độ chụm thì phải xác định nốt đạn này có phải là nốt đạn lạc hay đạn tản mát. Nếu 3 nốt đạn hình thành một tam giác không có góc tù thì vẽ một đường tròn (ngoại tiếp tam giác) qua 3 nốt đạn này và gọi:
D : là đường kính đường tròn ngoại tiếp.
L : là khoảng cách từ điểm trúng trung bình đến nốt đạn xa nhất.
Nếu:
L > D thì nốt đạn đó là nốt đạn lạc (hình 3.4a).
L < D Thì nốt đạn đó là nốt đạn tản mát (hình 3.4b).
- Nếu 3 nốt đạn hình thành một tam giác có một góc tù thì không cần vẽ đường tròn, mà chỉ cần lấy khoảng cách từ điểm trúng trung bình nối với nốt đạn đó rồi so sánh với khoảng cách xa nhất của 2 nốt đạn trong 3 nốt đạn chụm.
Ta gọi:
D: là Khoảng cách giữa 2 nốt đạn xa nhất trong 3 nốt đạn chụm.
L: là khoảng cách giữa điểm trúng trung bình với nốt đạn xa nhất.
Nếu:
L > D thì nốt đạn đó là nốt đạn lạc (hình 3.5a).
L < D thì nốt đạn đó là nốt đạn tản mát (hình 3.5b).
Phần 2: Xác định lượng sai lệch
Từ điểm trúng trung bình chiếu vào trục dọc xác định được lượng sai lệch về hướng, chiếu vào trục ngang được lượng sai lệch về tầm.
Ta có công thức tính lượng hiệu chỉnh như sau:
LHC(mm) = LSL(cm) x HSHC (3.1)
Trong đó:
LHC: Lượng hiệu chỉnh.
LSL: Lượng sai lệch.
HSHC: Hệ số hiệu chỉnh.
* Lượng hiệu chỉnh về tầm:
- Từ công thức chung tính lượng hiệu chỉnh (3.1), ta có công thức tính lượng hiệu chỉnh về tầm như sau:
LHCT (mm) = HSHC Í LSLT(cm) (3.3)
Trong đó:
LHCT: Lượng hiệu chỉnh về tầm.
HSHC: Hệ số hiệu chỉnh.
LSLT : Lượng sai lệch về tầm.
- Vậy lượng hiệu chỉnh tầm được xác định lại.
LHCT (vòng) = HSHC Í LSLT(cm) /BRĐN(mm/vòng) (3.4)
Trong đó:
LHCT: Lượng hiệu chỉnh về tầm.
HSHC: Hệ số hiệu chỉnh.
BRĐN: Bước ren đầu ngắm.
Sau khi tính toán được lượng hiệu chỉnh cần thiết ta tiến hành hiệu chỉnh bộ phận ngắm của súng.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
Qua quá trình giải bài toán cơ bản của thuật phóng ngoài bằng phương pháp tích phân số đã nêu ở trên có thể thấy bài giải đã đạt được những kết quả đáp ứng yêu cầu khi so sánh với thực tiễn. Việc ứng dụng phương pháp tích phân số với bước tích phân phù hợp cùng sự hỗ trợ của phần mềm Matlab đã giúp giải bài toán một cách nhanh chóng hơn, đồng thời có thể khảo sát được ảnh hưởng của các đại lượng nhờ vào việc thay đổi số liệu đầu vào.
Có thể thấy rõ sự thuận tiện cũng như kết quả chính xác của phương pháp Runge-Kuta khi lập trình trong nền tảng phần mềm Matlap. Tuy nhiên với phương pháp này cũng có độ sai số nhất định và có thể kiểm tra bằng các công thức đã biết.
Như vậy, sau khi kết hợp lý thuyết bắn thuật phóng ngoài của súng trường bắn tỉa 7,62mm SVD và cơ sở tính toán lượng hiệu chỉnh, tìm hiểu qua cơ sở hiệu chỉnh súng bộ binh nói chung đã cho ta một cái nhìn tổng quát hơn về hiệu chỉnh bộ phận ngắm, các bước tiến hành tính toán và cơ sở để có lý thuyết đó. Làm tiền đề để nghiên cứu xây dựng quy trình hiệu chỉnh súng trường bắn tỉa 7,62mm SVD.
CHƯƠNG 3:
XÂY DỰNG QUY TRÌNH KIỂM TRA HIỆU CHỈNH SÚNG TRƯỜNG BẮN TỈA 7,62MM - SVD
3.1. Quy định kỹ thuật và an toàn khi bắn
3.1.1. Mục đích và thời cơ
a. Mục đích
- Bắn kiểm tra kỹ thuật để xem xét đánh giá độ tản mát của súng, đồng thời phát hiện sự sai lệch giữa điểm trúng trung bình và điểm kiểm tra.
- Hiệu chỉnh súng là hiệu chỉnh bộ phận ngắm để trúng trung bình (ĐTTB) và điểm kiểm tra (điểm “K”) trùng nhau hoặc nằm trong phạm vi cho phép.
b. Thời cơ
- Súng mới lĩnh về.
- Súng đã sửa chữa bộ phận, chi tiết có liên quan đến kết quả bắn, sau bảo dưỡng kỹ thuật 2.
- Quá trình sử dụng súng khi bắn thấy có sai lệch.
- Theo yêu cầu của công tác huấn luyện và chiến đấu.
- Sau khi qua quá trính huấn luyện dài.
3.1.2. Yêu cầu kỹ thuật
- Tiến hành bắn kiểm ra kỹ thuật và hiệu chỉnh phải tỉ mỉ, thận trọng, chính xác và an toàn.
- Súng sau khi được hiệu chỉnh phải đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật và giới hạn cho phép về độ trúng, độ chụm.
3.2. Thứ tự các bước tiến hành bắn kiểm tra hiệu chỉnh súng
- Đặt bia cách bệ bắn 100m, bia thẳng đứng và vuông góc với mặt phẳng bắn.
- Để thước ngắm số 3 ngắm vào chính giữa đít điểm đen.
- Bắn 4 viên đạn (hoặc từ 8 ÷ 10 viên khi bắn liên thanh).
- Dùng vòng kiểm tra để kiểm tra độ chụm.
- Giải quyết xác định nốt đạn lạc (nếu có).
- Bắn kiểm tra lại: Sau khi hiệu chỉnh xong, phải bắn lại để kiểm tra kết quả hiệu chỉnh. Dùng 4 viên bắn kiểm tra lại như lần đầu, xem xét độ trúng và độ chụm theo yêu cầu kỹ thuật. Nếu đạt yêu cầu kỹ thuật thì thôi, nếu chưa đạt phải tiến hành hiệu chỉnh và bắn kiểm tra lại.
3.2.1. Công tác chuẩn bị
a. Công tác kế hoạch
Trước khi tổ chức bắn kiểm tra kỹ thuật và hiệu chỉnh phải làm kế hoạch thông qua cấp trên. Sau khi kế hoạch đã được thông qua, kế hoạch này phải được sắp xếp trong lịch công tác của đơn vị. Nội dung cơ bản kế hoạch phải nêu được những điểm chính sau:
- Số lượng chủng loại vũ khí hiệu chỉnh.
- Bảng tính toán số lượng đạn cần cho bắn kiểm tra hiệu chỉnh.
- Thời gian tiến hành bắn kiểm tra hiệu chỉnh.
- Địa điểm bắn kiểm tra hiệu chỉnh.
c. Một số biện pháp kiểm tra chỉ đạo khi bắn kiểm tra hiệu chỉnh súng
- Sau khi kế hoạch bắn kiểm tra hiệu chỉnh được cấp trên phê duyệt, đã được xếp trong lịch huấn luyện công tác của đơn vị, cơ quan chuyên môn hợp đồng chặt chẽ với các đơn vị liên quan như tham mưu, quân lực, hậu cần tổ chức thực hiện ngay theo kế hoạch.
- Thủ trưởng đơn vị kết hợp với chỉ huy bộ phận kiểm tra quá trình thực hiện kế hoạch đó.
- Nội dung kiểm tra chỉ đạo cần tập trung vào những điểm chính có liên quan đến nhiều đơn vị như:
+ Số lượng vũ khí cần hiệu chỉnh của từng đơn vị.
+ Thời gian bắn kiểm tra hiệu chỉnh của từng đơn vị.
+ Địa điểm bắn chỉnh và công tác chuẩn bị tại địa điểm bắn chỉnh.
e. Chuẩn bị súng và vị trí đặt bắn
- Súng trước khi bắn hiệu chỉnh phải tiến hành kiểm tra kĩ thuật.
- Nội dung kiểm tra kĩ thuật đối với súng trường bắn tỉa SVD cũng tương tự đối với các loại súng bộ binh khác, bao gồm:
+ Kiểm tra nòng cong
Kiểm tra bằng dưỡng.
Kiểm tra bằng mắt xác định chiều cong.
+ Kiểm tra nòng mòn
+ Kiểm tra độ mòn ổ khóa, buồng đạn
+ Kiểm tra khe hở móc đạn
f. Chuẩn bị bia hiệu chỉnh
- Nền bia trắng. Yêu cầu: Hình vuông. Kích thước A = B = 750mm
- Nền bia đen. Yêu cầu: Hình chữ nhật đen. Kích thước C = 200mm,
D = 300mm, E = 170mm, F = 10mm.
3.3. Nội dung kiểm tra hiệu chỉnh
3.3.1. Hiệu chỉnh bộ phận ngắm cơ khí
Phần 1: Bắn hiệu chỉnh
Bước 1: Đặt súng vị trí bằng phẳng
Bước 2: Kiểm tra chuyển động của súng.
Bước 3: Điều chỉnh thước ngắm về thước ngắm 3
Bước 7: Sau khi bắn xong tiến hành tháo đạn, khám súng.
Bước 8: Đặt súng tại bệ, cơ động lên vị trí kiểm tra điểm chạm trên bia.
Sau khi tính toán được lượng hiệu chỉnh cần thiết ta tiến hành hiệu chỉnh bộ phận ngắm của súng.
3.3.2. Hiệu chỉnh bằng kính ngắm quang học
Bước 1: Đặt súng vị trí bằng phẳng
Bước 2: Kiểm tra chuyển động của súng.
Bước 3: Lắp kính ngắm quang học vào súng
Bước 4: Điều chỉnh núm tầm của kính ngắm về ví trí số “1” khi bắn ở cự ly 100m
Bước 8: Sau khi bắn xong tiến hành tháo đạn, khám súng.
Bước 9: Đặt súng tại bệ, cơ động lên vị trí kiểm tra điểm chạm trên bia.
Phần 2: Tiến hành đo trên bia để xác định điểm trúng trung bình
Tiến hành xác định điểm trúng trung bình giống như bên hiệu chỉnh bộ phận ngắm cơ khí.
Bước 1: Xác định có 4 điểm chạm trên bia.
Bước 2: Xác định độ chụm cho phép và số đạn lạc.
Phần 3: Xác định lượng sai lệch
Từ điểm trúng trung bình chiếu vào trục dọc xác định được lượng sai lệch về hướng, chiếu vào trục ngang được lượng sai lệch về tầm.
Ta có công thức tính lượng hiệu chỉnh như sau:
LHC(mm) = LSL(cm) x HSHC (3.1)
Trong đó:
LHC: Lượng hiệu chỉnh.
LSL: Lượng sai lệch.
HSHC: Hệ số hiệu chỉnh.
Từ công thức chung tính lượng hiệu chỉnh (3.1), ta có công thức tính lượng hiệu chỉnh về hướng như sau:
LHCH(mm) = HSHC Í LSLH[cm] (3.2)
Trong đó:
LHCH: Lượng hiệu chỉnh về hướng.
HSHC: Hệ số hiệu chỉnh.
LSLH : Lượng sai lệch về hướng.
* Lượng hiệu chỉnh về tầm:
- Từ công thức chung tính lượng hiệu chỉnh (3.1), ta có công thức tính lượng hiệu chỉnh về tầm như sau:
LHCT (mm) = HSHC Í LSLT(cm) (3.3)
Trong đó:
LHCT: Lượng hiệu chỉnh về tầm.
HSHC: Hệ số hiệu chỉnh.
LSLT : Lượng sai lệch về tầm.
Sau khi tính toán được lượng hiệu chỉnh cần thiết ta tiến hành hiệu chỉnh kính ngắm quang học của súng.
Thực hiện ngắm bắn và tính toán lượng hiệu chỉnh tưởng tự như khi hiệu chỉnh bằng bộ phận ngắm cơ khí.
Nội dung hiệu chỉnh đã được trình bày trong chương 3
Sau khi hiệu chỉnh xong ta phải tiến hành bắn thử lại, nếu chưa đạt yêu cầu thì ta tiếp tục tiến hành hiệu chỉnh các bước như ban đầu cho đến khi đạt được độ chính xác.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
Qua quá trình tìm hiểu về cấu tạo, công dụng của bộ phận ngắm cơ khí cũng như bộ phận ngắm quang học. Tìm hiểu về lí thuyết hiệu chỉnh bộ phận ngắm, đi giải bài toán thuật phóng ngoài để tìm ra quy đạo bay của đường đạn, nghiên cứu cơ sở hiệu chỉnh chung cho súng bộ binh nói chung. Dựa vào những tài liệu tham khảo, qua quá trình học tập và bắn đạn thật tại trường do khoa vũ khí tổ chức tôi đã nghiên cứu và xây dựng riêng cho súng trường 7,62mm SVD một quy trình kiểm tra hiệu chỉnh riêng, làm cơ sở hướng dẫn các bước để bắn hiệu chỉnh và hiệu chỉnh súng trường bắn tỉa 7,62mm nhằm đảm bảo cho súng luôn được chuẩn xác và sẵn sàng chiến đấu khi có lệnh. Xây dựng một bộ phim làm tư liệu học tập, phục vụ cho quá trình học tập của học viên khóa sau tại trường. Làm tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác huấn luyện kĩ thuật trước khi bắn hiệu chỉnh súng bộ binh ở các học viên nhà trường cũng như ở ngoài đơn vị.
ĐÁNH GIÁ KẾT LUẬN
A. ĐÁNH GIÁ
Trong quá trình làm đồ án, bản thân luôn tìm tòi, học hỏi và được sự hướng dẫn tận tình của thầy giáo : Thạc sĩ …….……….. cùng các thầy giáo trong khoa Vũ khí, tôi đã hoàn thành được nội dung đồ án “Nghiên cứu xây dựng qui trình kiểm tra, hiệu chỉnh súng trường bắn tỉa 7,62mm SVD”
Trong đồ án tôi đã thực hiện được các nội dung cơ bản như sau:
Chương 1: Đặc điểm cấu tạo súng trường bắn tỉa 7,62mm SVD.
- Công dụng.
- Tính năng kỹ chiến thuật của súng trường 7,62mm SVD.
- Đặc điểm cấu tạo súng trường 7,62mm SVD.
- Hoạt động của súng.
Chương 2: Cơ sở tính toán hiệu chỉnh bộ phận ngắm
- Khái quát chung về hiệu chỉnh bộ phận ngắm
- Khảo sát bài toán thuật phóng ngoài
- Cơ sở tính toán hiệu chỉnh
- Các phương pháp hiệu chỉnh bộ phận ngắm cơ khí
Chương 3: Xây dựng quy trình kiểm tra hiệu chỉnh súng trường bắn tỉa 7,62mm SVD.
- Quy trình kiểm tra hiệu chỉnh súng trường bắn tỉa 7,62mm SVD.
B. KẾT LUẬN
Qua một thời gian làm và hoàn thành đồ án, bản thân tôi rút ra được một số bài học như sau:
- Bản thân đã làm quen với công tác nghiên cứu, giải quyết một vấn đề khoa học, tổng hợp lý thuyết để vận dụng vào thực tế một cách có khoa học.
- Tạo cho bản thân tác phong làm việc tích cực, nỗ lực, khoa học, tỉ mỉ và chính xác.
- Từ việc giải quyết các nội dung của đồ án tốt nghiệp bản thân đã tổng hợp được kiến thức cơ bản học tại trường, vận dụng được một phần lý thuyết vào thực tế để tìm hiểu nghiên cứu về đặc điểm thiết kế và sử dụng súng. Và đặc biệt là nội dung xây dựng quy trình kiểm tra hiệu chỉnh súng trường bắn tỉa 7,62mm giúp tôi nâng cao được kiến thức của bản thân, biết các bước tiến hành quá trình bắn kiểm tra hiệu chỉnh súng, làm cơ sở để sau này ra đơn vị công tác có nguồn kiến thức nền tốt hơn.
- Mặc dù đã đạt được những kết quả trên nhưng đồ án của tôi còn nhiều vấn đề chưa thực sự hợp lý, do kiến thức còn hạn chế, bản thân cũng chưa có kinh nghiệm nghiên cứu, tìm hiểu vấn đề một cách khoa học nên không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong sự chỉ bảo của các thầy giáo cũng như sự đóng góp của các đồng chí học viên khác./.
Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đối với thầy: Thạc sĩ ……………. cùng các thầy trong khoa Vũ khí đã giúp đỡ tôi trong quá trình làm đồ án.
Tp. Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm 20…
Học viên thực hiện
……………….
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Binh khí vũ khí bộ binh - tập IV - Súng trường, Cục Quân khí, NXB Quân đội nhân dân, năm 2001.
2. Giáo trình Bảo quản, bảo dưỡng vũ khí bộ binh, Trường Sỹ quan Kỹ thuật Quân sự, năm 2010.
3. Vũ khí bộ binh, Thạc sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Trường Sỹ quan Kỹ thuật Quân sự, năm 2016.
4. Giáo trình Thuật phóng ngoài – Học viện Kỹ thuật quân sự, năm 2003.
"TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ ĐỒ ÁN"